امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٧٥
بالضروره از پى هر شدتى باشد فرج * نيست نادر گر ز ايران بازخيزد نادرى .
بآغاز گنج است و فرجام رنج * پس از رنج رفتن ز جاى سپنج .
بآغاز گنج است و فرجام رنج پس از رنج رفتن ز جاى سپنج .
فردوسى .
رجوع به : از مرگ خود . . . ، شود .
بآغالش هركسى بد مكن * نشانه مشو پيش تير سخن .
بآغالش هركسى بد مكن نشانه مشو پيش تير سخن .
اسدى .
بآموختن چون فروتن شوى * سخنهاى دانندگان بشنوى .
بآموختن چون فروتن شوى سخنهاى دانندگان بشنوى .
فردوسى .
رجوع به : آنكس كه داناتر است . . . ، شود .
بآنكس كه جانش ز حكمت تهيست * ستيهيدنت مايهء ابلهيست .
بآنكس كه جانش ز حكمت تهيست ستيهيدنت مايهء ابلهيست .
شاكر بخارى .
بآهو ميگويد به دو بتازى ميگويد بگير
بآهو ميگويد به دو بتازى ميگويد بگير
. مردى منافق و دورو است .
تمثل :
بآهو ميكنى غوغا كه بگريز * بتازى هى زنى اندر دويدن .
منسوب به ناصر خسرو .
نظير : يقول للسارق اسرق و لصاحب المنزل احفظ متاعك .
به اختيار كس از يار خويش دور شود ؟
به اختيار كس از يار خويش دور شود ؟
( . . . بروز وصل كسى آرزو كند هجران ؟ )
فرخى .
باسب تازى هرگز چگونه ماند خر .
باسب تازى هرگز چگونه ماند خر .
( اگر بجنس ستورى يكى بود خر و اسب . . . )
عنصرى .
باستقبال انده رفته باشى * چو در دل رنج فردا دارى امروز .
باستقبال انده رفته باشى چو در دل رنج فردا دارى امروز .
( ميفكن نوبت عشرت بفردا * چو اسباب مهيا دارى امروز . . . )
فقيهى مروزى .
باشتهاى مردم نمىتوان نان خورد
باشتهاى مردم نمىتوان نان خورد
. يعنى هركس بايد خود حساب كار خويش كند و گفته‌هاى ديگران را در كار خود زياده مداخلت ندهد .
باصرار آدمى را بهر كار توان واداشت
باصرار آدمى را بهر كار توان واداشت
. نظير :
گيرم فراز گنبد گردان است * آرمش زى نشيب باستادى .
آيد شبى كه انجمن من را * خلخ كند بگونه نو شادى .
اديب نيشابورى .
من كم‌رو بچه‌هاى محله پررو .
بالافضال يعظم الاقدار .
بالافضال يعظم الاقدار .
بدهش مرد برترى گيرد . رجوع به : السخى لا يدخل . . . ، شود .
بالبر يستعبد الحر
بالبر يستعبد الحر
. على عليه السلام . رجوع به : احسان همه خلق را نوازد . . . ، شود .
بالجد لا بالكد
بالجد لا بالكد
. از قابوسنامه . رجوع به : اگر بهر سر مويت . . . ، شود .
بالراعى يصلح الرعيه و بالعدل يملك البريه
بالراعى يصلح الرعيه و بالعدل يملك البريه
. رجوع به : اسكندر رومى را گفتند . . . ، شود .
بالضروره از پى هر شدتى باشد فرج * نيست نادر گر ز ايران بازخيزد نادرى .
بالضروره از پى هر شدتى باشد فرج نيست نادر گر ز ايران بازخيزد نادرى .
( . . . هين مشو غره بدين كه مدتى شد تا نزاد * خاك ايران ، جز طريق جهل و نقصان بسپرى
خاك نيرم پرور است و خاك فرخ كاوه زاى * اين كشندهء اخترى و آن كشندهء اژدرى
آنچنان كز بيشهء پروردهء پرمايه گاو * باز آيد نادرى مر خلق را گردآورى
نادرى با آتشين جاروب روبندهء خسان * كه نگردد گرد عزمش و هم دون را طايرى .