امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٦٥

باغ بلبل را قفس باشد چو بندد بار گل .

رجوع به : پنجه با ساعد سيمين . . . ، شود .

با شيطان تخم كاشتن

. با مردى خبيث و شرير در كارى انبازى كردن . رجوع به :

با سگ بجوال رفتن ، شود .

باطل نشود هرگز تأييد سمائى

( اين مملكت خسرو تأييد سمائى است . . . )

منوچهرى .

رجوع به : با خدادادگان . . . ، شود .

با طناب پوسيدهء كسى بچاه افتادن

. با وسائل نامأمون كسى بزيان يا تهلكهء گرفتار آمدن .

با طناب پوسيده در چاه چهل ذرعى بعشق عمر مار گرفتن

. رجوع به : با آن زبان خوشت . . . ، شود .

با طناب به او نتوان بست

. تمثل :

بر بدانديش تو اقبال و قبول * نتوان بست بزنجير و طناب .

اديب صابر .

نظير : با مسمار به دو نتوان دوخت ، با زنجير به دو نتوان بست . رجوع به : با رسن به دو نتوان بست . . . ، شود .

باطنى همچو بنگه لولى * ظاهرى همچو كلبهء عطار .

باطنى همچو بنگه لولى ظاهرى همچو كلبهء عطار .

سنائى .

رجوع به : ظاهرش چون گور كافر . . . ، شود .

با علم اگر عمل نكنى شاخ بىبرى .

( بار درخت علم نباشد مگر عمل . . . )

سعدى .

نظير :

علم چندانكه بيشتر خوانى * چون عمل در تو نيست نادانى

نه محقق بود نه دانشمند * چاروائى بر او كتابى چند .

سعدى .

علم دارى عمل نه دان كه خرى * بار گوهر برى و كاه خورى .

سنائى .

علم را جز كه عمل‌بند نديده است حكيم * علم را كس نتواند كه ببندد بطناب .

ناصر خسرو .

علم كز اعمال نشانيش نيست * كالبدى دارد و جانيش نيست .

امير خسرو .

اعوذ بك من علم لا ينفع . حديث . عالم بلا عمل كشجرة بلا ثمر . مَثَلُ الَّذِينَ حُمِّلُوا التَّوْراةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوها كَمَثَلِ الْحِمارِ يَحْمِلُ أَسْفاراً . قرآن كريم سورهء 62 . آيهء 5 .

علم با كار سودمند بود * علم بىكار پاىبند بود .

سنائى .

عالمى را كه گفت باشد و بس * هرچه گويد نگيرد اندر كس .

سعدى .

عالم بىعمل زنبور بىعسل است . سعدى .

عالم آن كس بود كه بد نكند * نه بگويد بخلق و خود نكند .

سعدى .

و رجوع به : آه از اين واعظان . . . ، شود .

باغبان را وقت ميوه گوشها كر مىشود

. از جامع التمثيل . نظير : كر مصلحتى دوا ندارد .

باغ بلبل را قفس باشد چو بندد بار گل .

( بر سر كوى تو بىبال‌وپرم تا * رفتهء . . . )

كاتبى ترشيزى . نظير : اظلم الاشياء دار الحبيب بلا حبيب .