امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٥٥

با دو عاقل هوا نياميزد * يك هوا از دو عقل بگريزد .

مستجاب آمد دعاى آن شكم * سوزش حاجت بزد بيرون علم

چون شكم خود را به حضرت در سپرد * گربه آمد پوست دنبه را ببرد

از پى گربه دويدند و گريخت * كودك از ترس عتابش رنگ ريخت

آمد اندر انجمن آن طفل خرد * آبروى مرد لافى را ببرد

گفت آن دنبه كه هر صبحى بدان * چرب ميكردى لبان و سبلتان

گربه آمد ناگهانش درربود * بس دويديم و نكرد آن جهد سود

پهلوان در لاف گرم و ذوقناك * چون شنيد اين قصه گشت از غم هلاك

منفعل شد در ميان انجمن * سر فرو برد و خمش شد از سخن

خنده آمد حاضران را از شگفت * . . . . . . . . . . . .

مولوى .

بادنجان باد دارد بلى ندارد بلى

. رجوع به با باد جنوبى شوى . . . ، شود .

بادنجان بم آفت ندارد

. بيشتر مردمان زشت‌كار و ستمگر دير زيند . نظير :

چرا عمر طاووس و دراج كوته * چرا مار و كركس زيد در درازى

صدواند ساله يكى مرد غرچه * چرا شصت و سه زيست آن مرد تازى

اگرنه همه كار تو باژگونه * چرا آنكه ناكستر او را نوازى .

مصعبى .

بادنجان دورقاب‌چين

. چاپلوس و متملق . نظير : سبزى پاك‌كن .

با دندان

. فعال و كافى . مثال . چون نام اريارق بشنيد و دانست كه مردى با دندان آمد . . .

ابو الفضل بيهقى .

باد نوروزى پيدا بود از باد خزان .

( سخن راست توان دانست از لفظ دروغ . . . )

فرخى .

با دوستان بساز بر دشمنان بتاز

. نظير : ما النار بأحرق للفتيلة من التعادى فى القبيلة .

با دوستان خور آنچه هست پيش از آنك * بعد از تو دشمنان تو با دوستان خورند .

با دوستان خور آنچه هست پيش از آنك بعد از تو دشمنان تو با دوستان خورند .

( وقت بهار باده مخور جز ببوستان * گز باده آن به است كه در بوستان خورند . . . )

اديب صابر .

رجوع به :

با دوست بخيلى نتوان كرد بجانى .

( جانيست مرا جان پدر جز دل و جز تن * وان نيز بر من نكند صبر زمانى

گر گوئى بفرست نگويم نفرستم . . . )

فرخى رجوع به :

آسايش دو گيتى . . . ، شود .

با دوستان مروت با دشمنان مدارا .

( آسايش دو گيتى تفسير اين دو حرف است . . . )

حافظ .

با دوست چو بد كنى شود دشمن تو * با دشمن اگر نيك كنى گردد دوست .

با دوست چو بد كنى شود دشمن تو با دشمن اگر نيك كنى گردد دوست .

با دشمن و دوست فعل نيكو نيكوست * بد كى كند آنكه نيكيش عادت و خوست . . . )

شاه سنجان .

با دو عاقل هوا نياميزد * يك هوا از دو عقل بگريزد .

با دو عاقل هوا نياميزد يك هوا از دو عقل بگريزد .

( صحبت عامه آتش