امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٥٤

با دنبه سبيل چرب كردن

به : سبكسر سبكتر درآيد . . . ، شود .

باد شمال است پيوند جان .

( چو خورشيد ره بر دو پيكر كشيد * شب از ناف تا پاى دامن دريد

بباليد روز و درازى گرفت * شب تيره‌گون زود يازى گرفت

قوى يال شد روز فرسوده زان * كه . . . )

حضرت اديب .

با دشمن من چو دوست بسيار نشست * با دوست نشايدم دگر بار نشست پرهيز از ان عسل كه با زهر آميخت * بگريزم از آن مگس كه بر مار نشست .

با دشمن من چو دوست بسيار نشست با دوست نشايدم دگر بار نشست پرهيز از ان عسل كه با زهر آميخت بگريزم از آن مگس كه بر مار نشست .

نقل از تاريخ گيلان مرعشى . رجوع به : اندر جهانت بر دو گروه . . . ، شود .

باد صرصر كو درختان مىكند * با گياه پست احسان مىكند .

باد صرصر كو درختان مىكند با گياه پست احسان مىكند .

مولوى . رجوع به : ز بادى كو كلاه . . . ، شود .

با دكانى كه معامله ندارى ناخنك مزن

. ناخنك‌زدن عبارت از اين باشد كه خريدار خردهء از خوردنيهاى دكان به دهان گذارد .

باد كز كلان « 1 » جهد تخت سليمان برنتابد .

( زلف كان از رعشه جنبد پاى بند دل نگردد . )

سبف اسفرنگ .

باد گرچه خوش آمد و دلكش * بر حدث بگذرد نباشد وش « 2 »

باد گرچه خوش آمد و دلكش بر حدث بگذرد نباشد وش « 2 »

سنائى .

رجوع به : آلو چو به آلو . . . ، شود .

با دم گردو شكستن

. نهايت از پيش‌آمدى خرسند بودن ، نظير : بر روى پا بند نبودن .

به خدا بنده نبودن . در پوست نگنجيدن .

با دنبه سبيل چرب كردن

. مثل مأخوذ از حكايت ذيل مثنوى حضرت جلال الدين محمد بلخى است :

پوست دنبه يافت مردى مستهان * هر صباح او چرب كردى سبلتان

در ميان منعمان رفتى كه من * لوت چربى خورده‌ام در انجمن

دست بر سبلت نهادى در نويد * رمز ، يعنى سوى سبلت بنگريد

كاين گواه صدق گفتار من است * وين نشان چرب و شيرين خوردن است

اشكمش گفتى جواب بىطنين * كه اباد اللّه كيد الكافرين

لاف تو ما را بر آتش برنهاد * كاين سبال چرب تو بركنده باد

. . . * . . .

گر نبودى لاف زشتت اى گدا * يك كريمى رحم افكندى بما

اى خدا رسوا كن اين لاف لئام * تا بجنبد سوى ما رحم كرام

( 1 ) دكلان دوك باشد . ( 2 ) وش را صاحب فرهنگ انجمن‌آرا بمعنى خوش مينويسد و به همين شعر تمثل مىكند اگر شاهد همين يك شعر باشد جاى تامل است چه در اين بيت بجاى كلمهء وش خوش هم نوشته‌اند