امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٤٧
با جحى گفت روزكى حيزى * كز على و عمر بگو چيزى
كشتى مرا بدوستى و كس نكشته بود * زين زارتر كسى را هرگز بدشمنى .
آنكسانى كه آهنين مشتند * دشمنان را بدوستى كشتند .
به نشكردهء شكرينت گلو * ببرد همى دشمن نرم‌گو .
حضرت اديب .
با پول سر سبيل شاه نقاره ميزنند
با پول سر سبيل شاه نقاره ميزنند
. رجوع به : اى زر تو خدا نهء . . . ، شود .
با تعليمات لفظى نميتوان بجنگ طبيعت رفت و مظفر و پيروز بازگشت
با تعليمات لفظى نميتوان بجنگ طبيعت رفت و مظفر و پيروز بازگشت
. دشتى .
با تاج خود كس ز مادر نزاد .
با تاج خود كس ز مادر نزاد .
( مده از پى تاج سر را بباد * كه . . . )
فردوسى .
با تقاضاى عقل و نفس و حواس * كى توان بود كردگارشناس .
با تقاضاى عقل و نفس و حواس كى توان بود كردگارشناس .
سنائى .
رجوع به : تو كه در علم خود زبون . . . ، شود .
با تنگ ظرفان نشستن عمر ضايع‌كردن است
با تنگ ظرفان نشستن عمر ضايع‌كردن است
. گج .
با توانائى و با جود كم آميزد حلم
با توانائى و با جود كم آميزد حلم
( . . . خواجه بو سهل توانا و جواد است و حليم . )
فرخى .
با توانگران تكبر كردن بهتر از تواضع
با توانگران تكبر كردن بهتر از تواضع
. شيخ ابو محمد ابن عبد اللّه ابن مبارك .
نقل از تاريخ گزيده .
با توكل از سبب غافل مشو .
با توكل از سبب غافل مشو .
( . . . رمز الكاسب حبيب اللّه شنو . )
مولوى .
رجوع به : از تو حركت . . . ، شود .
با توكل زانوى اشتر ببند .
با توكل زانوى اشتر ببند .
( گفت پيغمبر بآواز بلند . . . )
مولوى . اقتباس از اعقل و توكل - نظير :
صرف بيكارى مگردان روزگار خويش را * پردهء روى توكل ساز كار خويش را .
صائب .
با تيغ و كرباس ( يا ) با تيغ و كفن نزد كسى رفتن
با تيغ و كرباس ( يا ) با تيغ و كفن نزد كسى رفتن
. بالتمام تسليم فرمان و ارادهء او شدن . تمثل : و خواجه به اختيار خويش تيغ و كرباس برداشت و به خدمت ملك شد .
بيد لرزان و شكوفه متحير ز چه‌اند * از در ناميه بازآمده با تيغ و كفن .
رفيع الدين لنبانى
خصم با تيغ و كفن پيشش همى آيد ولى * گردنش مىبرد و مىپيچدش سر در كفن .
سلمان ساوجى
غلام خواجهء بودم گريزان گشته از خواجه * در آخر پيش او شرمنده با تيغ و كفن رفتم .
سلطان اويس .
شدش بهرام با تيغ و كفن پيش * كه توبه كردم از خون‌كردن خويش .
وحشى .
نظير : چكمه به گردن انداختن . خاك و نمك آوردن . با شمشير و قرآن ، با شمشير و كرباس پيش كسى رفتن . انگشت زنهار برداشتن .
با جان مگر از جسد برآيد * خوئى كه فرو شده است با شير .
با جان مگر از جسد برآيد خوئى كه فرو شده است با شير .
سعدى .
رجوع به : العادة طبيعة خامسه ، شود .
با جاه نيز فضل ببايد بهر شمار .
با جاه نيز فضل ببايد بهر شمار .
( جاه بزرگ يافت و ليكن بفضل يافت . . . )
فرخى .
رجوع به : آنجا كه بزرگ بايدت . . . ، شود .
باج بشغال ندادن
باج بشغال ندادن
. رجوع به : اينجا اردستان نيست . . . ، شود .
با جحى گفت روزكى حيزى * كز على و عمر بگو چيزى
با جحى گفت روزكى حيزى كز على و عمر بگو چيزى