امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٣٦

اينك سرت و اينك سندان

اين عجوزه عروس هزار داماد است .

اين عجوزه عروس هزار داماد است .

( مجو درستى عهد از جهان سست نهاد * كه . . . )

حافظ . مصراع را چون به تنهائى گويند اراده كنند زنى بس بيوفاست يا مردى بس منافق و دوروست .

اين عشق نيست جانا جنگست و كارزار .

اين عشق نيست جانا جنگست و كارزار .

( تا كى بود بهانه و تا كى بود عتاب . . . )

فرخى .

رجوع به : تركىكردن شود .

اى نعيم لا يكدره الدهر

اى نعيم لا يكدره الدهر

. ( و . . . ) كدام صافى دسترس و مال است كه روزگار آن را نياشورده و تيره نكرده است .

اى نفس برشتهء قناعت شو * كانجا همه چيز نيك ارزان است .

اى نفس برشتهء قناعت شو كانجا همه چيز نيك ارزان است .

( . . . آلوده منت كسان كم شو * تا يكشبه در وثاق تو نان است

چندانكه مروت است در دادن * در ناستدن هزار چندان است .

انورى .

رجوع : به طمع آرد بمردان . . . ، شود .

اين قاصد مرگ من است

اين قاصد مرگ من است

. از كلمهء قاصد پيك و بريد اراده كنند . و مثل را غالبا براى اولين موى سپيد يا مرضى كه اماره و نشانهء هلاك و مرگ باشد استعمال كنند .

اين قافله تا بحشر لنگ است

اين قافله تا بحشر لنگ است

. هر روز در اين كار مشكلى نو ظاهر مىشود . نظير :

پالان خر دجال است . الامر يعرض دونه الامر .

اين قبايش تا قندش را مهيا كنم ( يا ) اين قدكش تا قندش را فراهم آرم

اين قبايش تا قندش را مهيا كنم ( يا ) اين قدكش تا قندش را فراهم آرم

. مردى قدكى نزد خياط برد تا قبائى كند . و از اجرت پرسيد . خياط گفت مزد آن قدكى و قنديست . صاحب كار قدك را نزد او نهاده راه درگرفت . خياط پرسيد كجا ميروى .

گفت اين قدكش تا قندش را فراهم آرم . نظير : فرع زياده براصل است . آفتابه خرج لحيم است .

اينقدر چريدى كو دمبه‌ات

اينقدر چريدى كو دمبه‌ات

. رجوع به : امشب همه شب كمچه زدى . . . ، شود .

اينقدر خر هست و ما پياده مىرويم

اينقدر خر هست و ما پياده مىرويم

. رجوع به : آنقدر خر هست پس . . . ، شود .

اين قدكش تا قندش را بياورم

اين قدكش تا قندش را بياورم

. رجوع به : اين قبايش . . . ، شود .

اين كار دولت است كنون تا كرا رسد

اين كار دولت است كنون تا كرا رسد

. دولت بمعنى بخت است . رجوع به : بينيم تا اسب . . . ، شود .

اين كار كار عشق است دخلى بدين ندارد

اين كار كار عشق است دخلى بدين ندارد

. اين مصراع از قولى و باصطلاح امروز تصنيفى عاميانه مثل شده است . و مصراح اولش اين است : عاشق شدم بگبرى گبرى كه دين ندارد . نظير : كار دل است كار خشت و گل نيست .

مذهب عاشق ز مذهب‌ها جداست .

مولوى .

اين كاسه نيم‌كاسهء در زير دارد

اين كاسه نيم‌كاسهء در زير دارد

. كار ساده نيست و فريب و فسوسى در آن نهفته است .

اينك سرت و اينك سندان

اينك سرت و اينك سندان

. تمثل :

هجرت چو بخواب در پديد آمد * گفت اينت غم انورى سر و سندان .

انورى .