امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٢٧

اى فقيه اول نصيحت گوى نفس خويش را .

يك نان به دو روز اگر شود حاصل مرد * وز كوزه شكستهء دمى آبى سرد

محكوم كم از خودى چرا بايد بود * يا خدمت چون خودى چرا بايد كرد .

خيام .

طاعت خلق باد باشد باد * كس گرفتار باد هيچ مباد .

آنكسانى كه بار خلق كشند * زان عمل سال و ماه شاد و خوشند

سال و ماه از براى نيك و بدى * شده راضى بجور همچو خودى

ابلهى را خدايگان خوانند * ريش خود ميريند و ميدانند

روز و شب در ركاب سفله دوان * همچو سگ خواستار لقمهء نان

ور كند عطسه مرد را چو خداى * سجده آرد بايستد به دو پاى

وز پى سوزيان « 1 » و از چيزش * يرحم اللّه گويد از تيزش .

سنائى .

دو قرص نان اگر از گندم است و گر از جو * دوتاى جامه اگر كهنه است اگر از نو

هزار مرتبه بهتر بنزد ابن يمين * ز فر مملكت كيقباد و كيخسرو .

ابن يمين .

اگر دو گاو بدست آورى و مزرعهء * يكى امير و يكيرا وزير نام كنى

وگر كفاف معاشت نميشود حاصل * روى و شام شبى از جهود وام كنى

هزار بار از آن به كه بامداد پگاه * كمر ببندى و بر چون خودى سلام كنى .

ابن يمين .

تا ميتوان ز آبلهء دست رزق خورد * بهر چه خوشه‌چين ثريا شود كسى .

صائب .

هركه نان از عمل خويش خورد * منت حاتم طائى نبرد .

سعدى .

بنان خشك قناعت كنيم و جامهء دلق * كه بار منت خود به ز بار منت خلق .

سعدى .

ترك احسان خواجه اولىتر * كاحتمال جفاى بوابان

بتمناى گوشت مردن به * كه تقاضاى زشت قصابان .

سعدى .

عز من قنع ذل من طمع .

( دى عزيزى گفت حافظ مىخورد پنهان شراب . . . )

حافظ ، نظير :

گناه كردن پنهان به از عبادت فاش .

حافظ .

( كوسجى را با لحيانى خصومت شده درهم آويختند . * لحيانى دست بر ريش كوسج برد كوسج گفت . . . )

نفايس الفنون . نظير : ذكرتنى الطعن و كنت ناسيا

. كدام نابكارى بزرگتر از بد دينى يا ناسپاسى باشد .

( . . . همنشين نيك جوئيد اى مهان . )

مولوى .

رجوع به : آلو چو بآلو . . . ، شود .

( راستى كردند و فرمودند مردان

( 1 ) مخفف سود و زيان و در اين‌جا از آن سود تنها مراد است .