امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٧

آتش كند هر آينه صافى عيار زر .

آتش‌خوار

آتش‌خوار

. كنايه از ظالم است . تمثل :

ببرد آب عالم ابرار * مدحت پادشاه آتشخوار

. سنائى .

آتش دادت خداى تا نخورى خام * نز قبل سوختن بد و سر و دستار

آتش دادت خداى تا نخورى خام نز قبل سوختن بد و سر و دستار

. ناصر خسرو .

نظير :

تو را تيشه دادم كه هيزم شكن * نگفتم كه ديوار مسجد بكن

. سعدى .

آتش در خشك شاخ راه نكوتر برد .

آتش در خشك شاخ راه نكوتر برد .

( بار دگر اندر آن آتش خشمت جهيد . . . )

اديب .

آتش دوست و دشمن نداند

آتش دوست و دشمن نداند

. رجوع به آتش كه ببيشه افتاد تر و خشك نپرسد ، شود

آتش را باتش خاموش نتوان كرد

آتش را باتش خاموش نتوان كرد

. آتش را باتش نتوان كشت . آتش را باتش ننشانند . آتش را بروغن نتوان نشانيد . مرد بخشم آمده را گفتار تند و زننده آرام نكند . اظهار بغضا و عداوت دشمن را دوست نسازد .

تمثل :

بگريه گه گهى دل را كنم خوش * تو گوئى ميكشم آتش به آتش

نشانم گرد هجران را بكردى * كنم درمان دردى را بدردى

. ويس و رامين .

آتش را كشته با خاكستر بازى مىكند

آتش را كشته با خاكستر بازى مىكند

. « 1 »

آتش ز آهن آمد و زو گشت آهن آب * آهن ز خاره زاد و از و خاره گشت سست

آتش ز آهن آمد و زو گشت آهن آب آهن ز خاره زاد و از و خاره گشت سست

. خاقانى .

نظير : از ماست كه بر ماست . كرم درخت از درخت است . آتش چنار از چنار است .

آتش سوزان بود حيات سمندر

آتش سوزان بود حيات سمندر

( خشم تو بر دوستان تست عنايت * ك . . . )

قاآنى .

آتش سوزان نكند با سپند * آنچه كند دود دل مستمند

آتش سوزان نكند با سپند آنچه كند دود دل مستمند

. سعدى .

نفرين مظلوم در حق ظالم شوم و بد اثر است .

آتش كند پديد كه عود است يا حطب .

آتش كند پديد كه عود است يا حطب .

( آتش بيار و خرمن عشاق را بسوز * ك . . )

ابن يمين . نظير :

لو لا اشتعال النار فيما جاودت ما كان يعرف طيب عرف العود .

آتش كند هر آينه صافى عيار زر .

آتش كند هر آينه صافى عيار زر .

( رحلت كند هر آينه حاصل مراد مرد . . . )

معزى . رجوع بفقرهء قبل شود .

( 1 ) اين مثل در كتاب مختصرى از امثال فارسى كه در هندوستان بطبع رسيده ضبط شده ليكن معنى و مورد استعمال آن بر نويسنده روشن نيست .