امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٩٤

اندرجهان به از خرد آموزگار نيست .

هر مرغ كه زيرك‌تر هر مرد كه عاقل‌تر * درشد بجوال تو يا رب چه جوالست اين .

سنائى .

گر بتقليدى شدستى قانع از صانع رواست * همچنين ميباش از انفاس نفس اندر جوال .

سنائى .

چون ديد كاين سراى نيرزد به نيم جو * زان چون خران عصر نشد در جوال او .

سنائى .

گه ز غفلت بر دل آدم خط نسيان كشد * تا كند شيطان ز حرص گندم او را در جوال .

معزى .

من غره بگفتار محال تو شدم * زان روى سزاى گوشمال تو شدم .

اين طرفه كه آزموده صد بار ترا * هم باز بعشوه در جوال تو شدم .

انورى .

تا بكى ريش گاو باشد كس * چند چون ابلهان رود بجوال .

من هم بجوار زلف آنم * كز عشوه تو در جوال اوئى .

انورى .

مه را كه در زمين فلك خرمن افكنى است * چون خرمن از طريق فسون در جوال كرد .

ظهير .

تا كى از بهر نيم توبره كاه * باشم اندر جوال مشتى خر .

ظهير .

اندرجهان به از خرد آموزگار نيست .

اندرجهان به از خرد آموزگار نيست .

( در شاهى و هنر خرد آموزگار توست . . . )

معزى

نظير : الهى آنكه را عقل دادى پس چه ندادى و آنكه را عقل ندادى پس چه دادى .

عقل دل را بعلم بگمارد * علم جان را به آسمان آرد

عقل شمع است و علم بيدارى * نفس خواب و هوس شب تارى .

اوحدى .

عقل كه نيست جان در عذاب است .

خرد باشد كه خوب و زشت داند .

ويس و رامين .

خرد بايد اندر سر مرد كار .

فردوسى .

خرد بايد از مرد فرهنگ و سنگ .

اسدى .

خرد بايد و دانش و راستى .

فردوسى .

خرد خام گفتارها را پزد .

فردوسى .

خرد بر همه نيكوئيها سر است * تو چيزى مدان كز خرد برتر است .

فردوسى .

خرد شاه بايد زبان پهلوان * چو خواهى كه بىرنج باشد روان .

فردوسى .

خرد شاه را برترين افسر است * هش و دانشش نيكتر لشگر است .

اسدى .

خرد مايه‌ور گوهرى روشن است * چو جان او و جان مرد را چون تن است

روان را درستى و بينائى اوست * تن مردمى را توانائى اوست .

چو چشمى است بيننده و راهجوى * كه دادار را ديد شايد بدوى .

همه چيز زير و خرد از بر است * جز ايزد كه او از خرد برتر است .

درختى است از مردمى سايه‌ور * هشش بيخ و دين برگ و بارش هنر .

ز دوده يكى آينه است از نهان * كه بينى در او چهر هردو جهان .

بر آئين الف‌وار بالاى راست * بهر جانور بر بر او پادشاست .

ز دادار اميد و فرمان و بند * مر او راست كو از خرد بهره‌مند .

اسدى .

خرد مر جهان را سر گوهر است * روانرا بدانش خرد رهبر است .

اسدى .

خردمند اگر با غم و بيكس است * خرد غمگسار و كس او بس است .

اسدى .