امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٧٦

الناقص كالمعدوم

بر دوگونه باشند دانا و دانش‌آموز و جز اين دوگولان و فرومايگانند .

الناس على دين ملوكهم

. مردمان دين پادشاهان خويش گيرند . نظير : الناس على دين الملوك : حديث . اقتباس :

خوى شاهان در رعيت جا كند * چرخ اخضر خاك را خضرا كند .

مولوى .

بگذرد اين صيت از بصره و تبوك * چونكه الناس على دين ملوك .

مولوى .

آن رسول حق قلاووز سلوك * گفت الناس على دين ملوك .

مولوى .

كه رعيت دين شه دارند و بس * اين‌چنين فرمود سلطان عبس .

مولوى .

هر آن صفت كه شه ملك راست غالب اوصاف * همان صفت كند اندر سپاه شاه سرايت .

مغربى .

الناس مجزيون باعمالهم

. مردمانرا بكردار آنان پاداش و كيفر دهند . رجوع به :

از مكافات . . . ، شود .

الناس مسلطون على اموالهم و انفسهم

. مردمان برخواسته و جان خويش درازدستان باشند .

الناس معادن كمعادن الذهب و الفضة

. حديث . مردمان چون كان زر و سيم گوناگون باشند .

الناس من جهه التمثال اكفاء .

( . . . ابوهم آدم و الام حواء * ما الفخر الا لاهل العلم انهم

على الهدى لمن استهدى ادلاء . )

منسوب بعلى عليه السلام .

مردمان در چهره و ديدار همانند و همال باشند . همه را پدر آدم و مادر حواست . برترى تنها دانشمندانراست چه آنان راه جويانرا راهبرانند . رجوع به : آنكس كه داناتر است ، شود .

الناس موتى و اهل العلم احياء

. ( و قدر كل امرء ما كان يحسنه و الجاهلون لاهل العلم اعداء ففز بعلم تعش حيا به ابدا . . . منسوب بعلى عليه السلام ) پايه هركس باندازهء دانش اوست و نادانان دانشمندان را دشمن گيرند . بدانش زندگى ابدى بدست كن چه ديگر مردمان مردگانند و زندگى مرد دانش راست . رجوع بآنكس كه داناتر است ، شود

الناس نيام فاذا ماتوا انتبهوا

. على عليه السلام . مردمان خفتگانند و آنگاه بيدار شوند كه مرده باشند .

اقتباس :

از اين خواب اگر كوته است ار دراز * گه مرگ بيدار گرديم باز .

اسدى .

گفت مرد خرد در اين معنى * كه سخن‌هاى او بود فتوى

خفته‌اند آدمى ز حرص و غلو * مرگ چون رخ نمود انتبهوا .

سنائى .

تا چنين زنده‌اى تو در خوابى * چون بميرى تمام دريابى .

اوحدى .

الناقص كالمعدوم

. نقل از العراضه . كم و نارسا چون نابوده‌ايست .