امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٦١

العقل عقال

خلاف نشايد كرد . كيمياى سعادت . وعد الكريم الزم من دين الغريم . الكريم اذا وعد وفا .

المؤمنون عند عهودهم . وفا را نگهدار و سر را بده .

العذر عند كرام الناس مقبول

. مردمان بزرگوار پوزش‌پذير باشند . نظير :

چو دشمن بخوارى شود عذرخواه * برحمت بكش آستين بر گناه .

امير خسرو .

العزلة راحة من خلطاء السوء

. عمرو بن الخطاب . رجوع به : آلوچو بآلو ، شود .

العشق خراسانى لمكان العطار

. عشق از خراسان باشد چه شيخ فريد الدين عطار از آن مرز و بوم است . حضرت اديب پيشاوورى از مرحوم حاج ملا هادى سبزوارى نقل مىفرمايند و شايد مرحوم حكيم نيز از جاى ديگر اخذ كرده باشند .

العشق عمى الحواس عن ادراك العيوب

. منسوب بارسطو . رجوع به : اگر بر ديدهء مجنون نشينى ، شود .

العشق و الملامة توامان

. اشاره :

گفتا بگير زلفم گفتم ملامت آيد * قالت الست تدرى العشق و الملامه .

سنائى .

العفو بعد الظفر من مكارم الاخلاق

. نظير : اذا ملكت فاسجح . رجوع به : احسن الى من اسا : شود .

العفو عند الاقتدار من علو الاقدار

. نقل از العراضه . رجوع به : احسن الى من اسا ، شود .

العفو عند القدرة

. تمثل : كه مردمان بزرگ نام بدان گرفتند كه چون بر دشمن دست مىيافتند نيكوئى مىكردند كه آن نيكوئى بزرگتر از استخفاف باشد و العفو عند القدره سخت ستوده است . ابو الفضل بيهقى . رجوع به : احسن الى من اسا ، شود .

العقل عقال

. خرد پاىبند مردان باشد . تمثل :

عقل تا با خود منى دارد عقالش دان نه عقل * چون منى زو دور گشت آنگه دوا خوانش نه دا .

سنائى .

پس بكوشى و به آخر از ضلال * خود به خود گوئى كه العقل عقال .

مولوى .

رجوع به : اكثر اهل الجنة ، شود .

* بميزبانى فتح خجسته ماه صيام * زمانه شاه زمين را نويد داد و خرام . عثمان مختارى . آمد بسوى باغ درود و سلام مى * جام مى آر كامد هنگام جام مى از بهر سور باغ كه كرده است نوبهار * آيد همى بلهو نويد و خرام مى . مسعود سعد . و در اين شعر فردوسى ظن قريب اين است كه خرام بمعنى وعد باشد : يكى نامه فرمود نزديك سام * سراسر درود و نويد و خرام . فردوسى . نگارنده در حواشى بر ديوان ناصر خسرو چاپ كتابخانهء طهران صفحهء 355 نيز به اين معنى اشارت كرده است .