امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١١

آب زير كاه

آبى است آبرو كه نيايد بجوى باز * از تشنگى بمير و مريز آبروى خويش

. صائب .

آبى كه آبرو ببرد در گلو مريز .

آب روشنائى است

. چون ظرف آبى ناگاه بر زمين ريزد بفال نيك گيرند و گويند

آب روشنائى است

. يعنى ريختن آب دليل پيش‌آمدهاى خير است .

آب روشن داشتن

. عزيز و محترم بودن . مثال :

آب جاه تو روشن است از سر * خصم را گو كه باد مىپيماى

. انورى .

پيش بزرگان عصر آب كسى روشن است * كآب ز پس مىخورد بر صفت آسيا

. خاقانى .

آب روئى كان شود بىعلم و بىعقل آشكار * آتش دوزخ بود آن آبرو از هر شمار

آب روئى كان شود بىعلم و بىعقل آشكار آتش دوزخ بود آن آبرو از هر شمار

. سنائى .

آب رويت را در دست خود نگهدار

. هتك حرمت ديگران مكن تا حرمت تو نگاهدارند .

دشنام دهى باز دهندت ز پى آنك * دشنام مثل چون درم دير مدار است

. ناصر خسرو .

آب ريخته با كوزه نيايد . آب ريخته جمع نگردد

. تمثل : عبيد اللّه زياد مكر زياد كرد و ضحاك قيس را گفت تو شيخ قريش و زاهد وقتى و مرتبهء تو از عبد اللّه زبير بيشتر است چرا بنام او دعوت كنى و بنام خود نميكنى ضحاك اين دم بخورد و دعوت با نام خود كرد مردم او را گفتند تو بنام عبد اللّه بن زبير از ما بيعت بستدى اكنون خود ميخواهى . تو بر چيزى نيستى . او پشيمان شد و همچنان دعوت با نام عبد اللّه كرد آب ريخته با كوزه نمىآيد . نقل از تاريخ گزيده .

آب زير پوست كسى رفتن . ( يا ، دويدن . )

بعد از هزالى اندك فربه شدن ، پس از فقرى مالى كم بدست كردن .

آب زير كاه

. مكار . تمثل :

باده كم خور خرد بباد مده * خويش را ياد او به ياد مده

گرچه غم سوز و غصه كاه است او * زو برم كاب زير كاه است او

. اوحدى .

با مهان آب زير كاه مباش * تات بىآب‌تر ز كه نكنند

. سنائى .

و گفته‌اند مكيدت دشمنان و سگالش خصمان در پرده كارگرتر آيد كه آب كه در زير كاه حيلت پوشانند خصم را بغوطهء هلاك زودتر رساند . مرزبان‌نامه .

يكى چون آب زير كه بقول خوش فريبنده * چو شاخى بار آن نشتر و ليكن برگ او بيرم

. ناصر خسرو .

كاه دارى آخته بر روى آب * زهر دارى ساخته در زير قند

. ناصر خسرو .

نيست تنزيل سوى عقل مكر * آب در زير كاه بىتأويل

. ناصر خسرو .