امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٥١

السفر قطعة من السقر

نبايد كه بندد در گنج سخت * بويژه خداوند ديهيم و تخت .

فردوسى .

ببخش و بياراى و فردا مگوى * چه دانى كه فردا چه آيد به روى .

فردوسى .

ببخش و بخور هرچه آيد فراز * بدين تخت و تاج سپنجى مناز .

فردوسى .

بخور هرچه دارى فزونى بده * تو رنجيدهء بهر دشمن منه .

فردوسى .

بهر جايگه يار درويش باش * همى راد بر مردم خويش باش .

فردوسى .

مدار و ببخش آنچه افزون بود * وز اندازهء خورد بيرون بود .

فردوسى .

بارزانيان بخش هرچت هواست * كه گنج تو ارزانيان را سزاست .

فردوسى .

بر ارزانيان گنج بسته مدار * ببخشاى بر مرد پرهيزكار .

فردوسى .

بخيلى مكن هيچ اگر مردمى * همانا كه كم باشى از آدمى .

فردوسى .

تو را داد فرزند را هم دهد * هم آن شاخ كز بيخ تو برجهد .

فردوسى .

بدينار كم ناز و بخشنده باش * همان داد ده باش و فرخنده باش .

فردوسى .

بود زفت هرجا سرافكنده پست * دلش خسته هموار و كوتاه دست .

اسدى .

ببخش و بخور تا توانى درم * كه جز اين دگر جمله درد است و غم .

فردوسى .

بگيتى ز بخشش بود مردمه * تو گر گنج دارى ببخش و منه .

فردوسى .

برادى دل زفت را تاب نيست * دل زفت سنگى است كش آب نيست .

اسدى .

مبادا بدل راى زفتيت جفت * كه نيكو نباشد سپهدار زفت .

اسدى .

كه رادى سر خوبى و مهتريست * ز رادى فزونى و هم برتريست .

فردوسى .

السعيد سعيد فى بطن امه و الشقى شقى فى بطن امه

. نيك‌بخت هم از آنگاه كه در شكم مادر است نيكبخت باشد و بدبخت از همان‌گاه بدبخت بود . اقتباس :

الشقى من شقى فى بطن ام * فى سمات اللّه يعرف حالهم .

مولوى .

حديث را در قابوسنامه بدينگونه آورده است . السعيد من سعد فى بطن امه و الشقى من شقى فى بطن امه .

السعيد من اتعظ بغيره ( يا ) من اتعظ بسواه

. على عليه السلام .

اقتباس : و نيكبخت آنكس تواند بود كه به ديگرى اعتبار گيرد و السعيد من اتعظ بسواء . جهانگشاى جوينى .

پند گير از مصائب دگران * تا نگيرند ديگران ز تو پند .

مجلس وعظ رفتنت هوس است * مرگ همسايه واعظ تو بس است .

چند باشى به اين و آن نگران * پندگير از گذشتن دگران .

اوحدى .

السفر قطعة من السقر

. حديث . اقتباس :

نقطهء خون شد از سفر دل من * خود سفر هم بنقطهء سقر است .

خاقانى .

خداى گفت خضر هست بر مثال بهشت * رسول گفت سفر هست بر مثال سقر .

انورى .