امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٤٣
الحمد الله بمصيبتى گرفتارم نه بمعصيتى
گر سخن راست بود همچو در * تلخ بود تلخ كه الحق مر .
نظامى .
نظامى بر سر افسانه شو باز * كه مرغ پند را تلخ آمد آواز .
نظامى .
تو را گفتار من امروز پند است * چو مى تلخ است ليكن سودمند است .
ويس و رامين .
كه گفتار تلخ است با راستى * به‌بندد به تلخى در كاستى .
فردوسى .
تو را چون بشنوى تلخ آيد اين پند * چو بينى بار او شيرين‌تر از قند .
ويس و رامين .
نظير : لَقَدْ أَبْلَغْتُكُمْ رِسالَةَ رَبِّي وَ نَصَحْتُ لَكُمْ وَ لكِنْ لا تُحِبُّونَ النَّاصِحِينَ قرآن كريم . سورهء 7 .
آيهء 77 . قول الحق لم يدع لى صديقا . ابى ذر غفارى ؟ فى النصح لسع العقارب . سخن راست تلخ مىباشد . حرف « 1 » حق تلخ است . حرف « 1 » حق مزن سرت را مىبرند . لوائم نصح ملايم طبع انسانى نيست . كليله و دمنه ؟ اول العى الاختلاط . عجعج لما عضه الضعان .
الحق يعلو و لا يعلى عليه
الحق يعلو و لا يعلى عليه
. راستى همواره بلندى گيرد و هيچ چيز بر او برترى نتواند گرفت .
الحكمة ضالة المؤمن من حيث وجدها فهو احق بها
الحكمة ضالة المؤمن من حيث وجدها فهو احق بها
. دانش گمگشتهء مؤمن است . ازينرو در هرجا دانش را بيابد به تصرف آن سزاوارتر از ديگران باشد . تمثل :
زين سبب كه علم ضالهء مؤمن است * عارف ضالهء خود است و موقن است .
مولوى
پس چو حكمت ضالهء مؤمن بود * آن ز هركه بشنود موقن شود .
مولوى .
الحكم على الاغلب الاكثر فالافضل
الحكم على الاغلب الاكثر فالافضل
. نقل از تاريخ بيهقى .
الحكم لمن غلب
الحكم لمن غلب
. فرمان چيره راست . تمثل :
حكم خود آنراست كو غالب‌تر است * چون‌كه زر بيش از مس آمد آن زر است .
مولوى .
نظير :
دو شير گرسنه است و يك ران گور * كباب آنكسى راست كو راست زور .
فردوسى .
هر آنكس كه شد كامران در جهان * پرستش كنندش كهان و مهان .
فردوسى .
من راعه سبب اوهاله عجب * فلى ثمانون حولا لا ارى عجبا .
الدهر كالدهر و الايام واحدة * و الناس كالناس و الدنيا لمن غلبا .
ابو العلى معرى .
الدهر كالدهر و الانساب واحدة * و الملك بعد ابى ليلى لمن غلبا .
مروان حكم
چنين گفت آنكس كه پيروز گشت * سر بخت او گيتى افروز گشت .
فردوسى .
من غلب سلب . رجوع به از تو حركت . . . ، شود .
الحلم حجاب الافات
الحلم حجاب الافات
. آهستگى و بردبارى بند آسيبها باشد .
الحلم ملح الاخلاق
الحلم ملح الاخلاق
. بردبارى و آهستگى نمك خويهاى نيك باشد .
الحليم مطية الجهول
الحليم مطية الجهول
. مرد بردبار بارگى نادانان بود .
الحمد الله بمصيبتى گرفتارم نه بمعصيتى
الحمد الله بمصيبتى گرفتارم نه بمعصيتى
. سعدى .
( 1 ) از حرف گفتار و سخن اراده كنند .