امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٣٩

الجماعة رحمة

در آنسال از آن رنج و آن خوب شخم * ز هر تخم برخاست هفتاد تخم

نشد گنج پيدا ولى رنجشان * چنان چون پدر گفت شد گنجشان .

ملك الشعراء بهار .

التوحيد اسقاط الاضافات

. تمثل :

نشانى داده اندت از خرابات * كه التوحيد اسقاط الاضافات

شبسترى .

الجار احق بالصنعه

. تمثل : و چون خانه خريدى همسايه را حق و حرمت نگهدار كه گفته‌اند . . . قابوسنامه .

الجار ثم الدار

. تمثل :

پس تو هم الجار ثم الدار گوى * گر دلى دارى برو دلدار جوى

مولوى .

رجوع بهمسايه را بپرس خانه را بخر ، شود .

الجانى لا يجنى على اكثر من نفسه

. قاعدهء فقهى است كه گويد چون ديت جنايات بيش از نفس جانى شود مازاد برافتد .

الجاهل اما مفرط و اما مفرط

. نظير : نه به آن شورى شورى نه به آن بىنمكى .

گفتند پيش ميا ميافتى آنقدر پس رفت كه افتاد . نه به آن زينب و كلثوم شدنت نه به اين داريه « 1 » و دنبك زدنت . گاهى از دروازه بدرون نمىآيد گاهى از سوراخ سوزن بيرون ميرود .

الجد وسيلة الجد

. كوشش و چالش دستاويز بىنيازى و توانگرى است .

الجد يغنى عنك لا الجد

. رجوع به اگر بهر سر مويت . . . ، شود .

الجزع اتعب من الصبر

. على عليه السلام . رنج بىآرامى و ناشكيبائى بيش از رنج پر شكيبائى باشد .

الجزع عند البلاء تمام المحنه

. رجوع به مثل فوق شود .

الجماعة رحمة

. تمثل :

گفت با اينها مرا صد حجت است * ليك جمعند و جماعت رحمت است .

مولوى .

رازگويان با زبان و بىزبان * الجماعة رحمة تأويل دان .

مولوى .

چون جماعت رحمت آمد اى پسر * جهد كن كز رحمت آرى تاج سر .

مولوى .

( 1 ) اين كلمه در فرهنگها ضبط نشده و بعض فضلاء گمان برده‌اند كه اصل آن بمناسبت تدويرى كه در اين آلت هست دايرهء عربى بوده است ولى يك شعر كه از اسلوب آن كهنگى ظاهر است و در كتب لغت براى لفظ تبوراك شاهد آرند ظاهرا نشان ميدهد كه نخست اين كلمه دو رويه بوده است و در استعمال دريه و داريه شده است : بابات بدشت كشت خاشاك زدى * مامات دف و دورويه چالاك زدى آن بر سر گورها تبارك خواندى * وين بر سر كويها تبوراك زدى .