امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٩

آب را ميل جانب پستى است

هوا به من بر دلال معصيت گشته است * از آنكه خواجهء بازار فسق و عصيانم

گنه به من بر دلال‌وار عرضه دهد * بدان سبب كه خريدار آب دندانم

. سوزنى .

كفايت تو بيك لعب دستبردى نو * نموده است حريفان آب دندانرا

. رفيع الدين .

ببازئى دل خلقى برد عقيق لبت * كه لؤلؤش ز حريفان آب دندانست

. رفيع الدين .

حادثه در نرد در دو فتنه در شطرنج رنج * بدسگالت را حريف آب دندان يافته

. انورى .

دست در بخشت كزو كان در دهان انداخت خاك * بحر پر دلرا حريف آبدندان يافته

. سلمان ساوجى .

آب دهان

. كسى كه راز نگاه نتواند داشت . مثال : آبدهانى است كه سخن نگاه نميدارد . زيدرى در صفت قلم .

آب دهان مرده است

. مركبى كم‌رنگ است .

آب دهان هركس به دهان او مزه ميدهد

. نظير . خيزى « 1 » هركس به دهان خودش مزه ميدهد . علف به دهان بزى شيرين ميآيد .

آب ديزيرا « 2 » افزودن

. بمزاح ، چيزى بر ما حضر افزودن .

آب را آب كشيدن

. بنهايت رعايت قواعد صحى كردن . مثال :

فلان با اينكه آب را آب ميكشد باز هميشه رنجور است .

آب را از سربند بايد بست

. بايد مبدأ و منشأ پيش‌آمدهاى سوء را يافته و از آنجا سد كرد . تمثل :

اى سليم آب ز سرچشمه ببند * كه چو پر شد نتوان بستن جوى

. سعدى .

خود چارهء كار دفع اشك است مرا * كاين آب ز سر باز همى بايد بست

. رفيع الدين .

آب را از زير هفت طبقهء زمين مىبيند

. بسيار هوشيار و گربز است .

آب را فلان در شير كرد

با او مايهء اين فساد شد . مثال :

پيش از اين از ننك صنعت عشق فار غبال بود * كوهكن در عاشقى اين آب را در شير كرد

. صائب .

آب را گل آلود مىكند ماهى بگيرد

. بغضا و شقاق ميان دوستان خويشاوندان ايجاد مىكند تا خود از عداوت آنان فايده برد . تمثل : بهتر گيرند صيد ز آب گل‌آلود . نظير : دزد بازار آشفته ميخواهد .

آب را گل كردن

. رجوع بفقره قبل شود .

آب را ميل جانب پستى است

. گج . تمثل :

آب را گرچه ميل زى پستى است * نظم تو كار نار خواهد كرد

. سنائى .

اندر تواضع آب روانى نشيب جوى * گرچه به قدر از آتش رخشنده برترى

. رونى .

مرا چو آب سر اندر نشيب دارد كار * چو سيل تيره از آنست عيش من ببهار

. رفيع الدين .

( 1 ) خيزى در لهجه مردمان كرمان آب دهان است . ( 2 ) ديزى ديك سفالين را گويند .