امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٥

اگر گرد بالا رود بر اثير * همان گرد دانش نه مشك و عبير .

از دوستانست )

خواجه عبد اللّه انصارى . با همه عيب و نقصى كه در من است از اقارب و نزديكان شمايم . نظير : در مسجد است نميشود سوخت و نميشود فروخت . دست شكسته و بال گردنست . يدك منك و لو كانت شلاء .

اگر كاسه دهى كوزه خورى تو .

اگر كاسه دهى كوزه خورى تو .

( اگر جنگ آورى كيفر برى تو . . . )

ويس و رامين .

رجوع به : از مكافات عمل غافل مشو ، شود .

اگر كاه از تو نيست كاهدان از تست

اگر كاه از تو نيست كاهدان از تست

. ( يا ) كاهزن از تست . با اينكه اين خوردنى برايگان بدست كرده‌اى آنقدر مخور كه ضرر و زيان به صحت تو رساند .

اگر كژ اگر راست پوينده‌اند * همه‌كس ره راست جوينده‌اند .

اگر كژ اگر راست پوينده‌اند همه‌كس ره راست جوينده‌اند .

اسدى .

هيچ‌كس در اتخاذ دين و مذهبى بد و زشت عمد نكرده است بلكه ادله دسترس او ويرا بقبول آن واداشته است . نظير :

بر آستانهء ميخانه گر سرى بينى * مزن بپاى كه معلوم نيست نيت او .

حافظ .

همه‌كس طالب يارند چه هوشيار و چه مست * همه‌جا خانهء عشق است چه مسجد چه كنشت .

حافظ .

اگر كسى خود را از ظلم باز نتواند داشت چه ضرورت كه ديگران را نيز باز ندارد

اگر كسى خود را از ظلم باز نتواند داشت چه ضرورت كه ديگران را نيز باز ندارد

. نقل از اندرزنامهء منسوب بخواجه نظام الملك . رجوع به : اسكندر رومى را گفتند . . . ، شود .

اگر كشور آباد دارى بداد * بمانى تو آباد و از داد شاد .

اگر كشور آباد دارى بداد بمانى تو آباد و از داد شاد .

فردوسى .

رجوع به : اسكندر رومى . . . ، شود .

اگر كناس نبود در ممالك * همه خلق اوفتند اندر مهالك .

اگر كناس نبود در ممالك همه خلق اوفتند اندر مهالك .

شبسترى .

رجوع به : ابلهى ديد اشترى بچرا . . . ، شود .

اگر كنى ز براى مجوس كناسى * وگر كنى ز براى جهود گلكارى . دراين دو كار كريه اينقدر كراهت نيست * دراين دو شغل خسيس اين مثابه دشوارى كه در سلام فرومايگان صدرنشين * به روى سينه نهى دست و سر فرود آرى .

اگر كنى ز براى مجوس كناسى وگر كنى ز براى جهود گلكارى . دراين دو كار كريه اينقدر كراهت نيست دراين دو شغل خسيس اين مثابه دشوارى كه در سلام فرومايگان صدرنشين به روى سينه نهى دست و سر فرود آرى .

اميد رازى .

نظير :

بدست آهن تفته كردن خمير * به از دست بر سينه پيش امير .

سعدى .

اى شكم خيره بنانى بساز * تا نكنى پشت به خدمت دوتا .

سعدى .

هركه نان از عمل خويش خورد * منت حاتم طائى نبرد .

سعدى .

اگر كوه بدخشان لعل گردد * بديدار بدخشانى نيرزد .

اگر كوه بدخشان لعل گردد بديدار بدخشانى نيرزد .

شعر را گويا پيشينيان در طنز مردمان بدخشان استعمال ميكرده‌اند .

اگر گرد بالا رود بر اثير * همان گرد دانش نه مشك و عبير .

اگر گرد بالا رود بر اثير همان گرد دانش نه مشك و عبير .

حضرت اديب