امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٠

اگر طوطى زبان مىبست در كام * نه خود را در قفس ميديد و نه دام

كه چه گويم به از پشيمانى خوردن كه چرا گفتم . سعدى . حدث من فيك كحدث من فرجك .

ان البلاء موكل بالمنطق . ما على الارض شيى احق به طول السجن من لسان .

نيست در عالم ايجاد بجز تيغ زبان * بىگناهى كه سزاوار بحبس ابد است .

صائب .

رب كلمة سلبت نعمة . اياك و ان يضرب لسانك عنقك . رب كلمة تقول لصاحبها دعنى .

در فتنه بستن دهان بستن است * كه گيتى بنيك و بد آبستن است .

گر زبان تو راز دارستى * تيغ را با سرت چه كارستى .

گشاده شد آنكس كه او لب به بست * زبان بسته بايد گشاده دو دست .

فردوسى .

ز دانش چو جان ترا مايه نيست * به از خامشى هيچ پيرايه نيست .

فردوسى .

بگفتار اگر خيره شد راى مرد * نگردد كسى خيره در كاركرد .

فردوسى .

زبانى كه اندر سرش مغز نيست * اگر در ببارد همان نغز نيست .

فردوسى .

نگفته ندارد كسى با تو كار * و ليكن چو گفتى دليلش بيار .

زبان را نگهدار بايد بدن * نبايد زبان را به زهر آژدن .

فردوسى .

كه بر انجمن مرد بسيارگوى * بكاهد بگفتار خويش آبروى .

فردوسى .

سخن همچو مرغيست كايد ز كام * نشيند بهرجا چو بجهد ز دام .

اسدى .

بنا گفته بر چون كسى غم خورد * از آن به كه بر گفته كيفر برد .

اسدى .

احفظ لسانك ايها الانسان * لا يقتلنك انه ثعبان

كم فى المقابر من قتيل لسانه * كانت تخاف لقائه الاقران .

بدان كز زبانست مردم برنج * چو رنجش نخواهى زبانرا بسنج .

فردوسى .

كسى را كه مغزش بود پر شتاب * فراوان سخن باشد و ديرياب .

فردوسى .

چه نيكو داستانى زد يكى دوست * كه خاموشى ز نادان سخت نيكوست .

ويس و رامين .

هرآنكس كه راند سخن برگزاف * بود برسر انجمن مرد لاف .

بگاهى كه تنها شود در نهفت * پشيمان شود زان سخنها كه گفت .

فردوسى .

ز اندازه برمگذرانى سخن * كه تو نو نگارى و گيتى كهن .

فردوسى .

كسى را كه آمد زمانه بسر * ز مردى بگفتار جويد هنر .

فردوسى .

بگفتار بىسود و ديوانگى * نجويد جهانجوى مردانگى .

فردوسى .

رب راس حصيد لسان . مقتل الرجل بين فكيه . عثرة القدم اسلم من عثرة اللسان .

چنين گفت دانا كه با خشم و جوش * زبانم يكى بسته شير است زوش « 1 »

به بند خرد برهمى پايمش * كه بكشدم ترسم چو بگشايمش .

اسدى .

چه گردد زبان بر بدى كامكار * چه در آستين داشتن گرزه مار .

اسدى .

فعل آمد حصهء مردان مرد * حصهء ما گفت آمد اينت درد .

سنائى .

( 1 ) زوش بمعنى خشمگين و نيز بمعنى نيرومند و قوى آمده است .