امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧

آب در زير كاه

آب در چيزى كردن

. غش و دغل در آن به كار بردن .

آب در دست دارى مخور

. بسيار شتاب كن . مثال :

چو پر خون شد آن طشت زنگى چه كرد * بخوردش چو آبى و آبى نخورد

. نظامى .

نظير : گل در دست دارى مبوى . گل بر سر دارى مشوى خفتهء برخيز . بپائى مپاى .

حنا به پا دارى مشوى . آفتاب را تا سايه مگذار . بلنديرا از مغاك مدان . اگر انگشتان بخوان چرب دارى درنگ مكن . به آن زودى كه دست از خوان به دهان رسد به من رس .

سر مخار .

اگر دسته دارى بدستت مبوى * يكى تيز كن مغز و بنماى روى

. فردوسى .

كه يك تن سر از گل مشوئيد پاك * ندانيد باز از بلندى مغاك

. فردوسى .

كه گر گل بسر دارى اكنون مشوى * يكى تيز كن مغز و بنماى روى

. فردوسى .

اگر خفتهء زود برجه ز جاى * و گر خود بپائى زمانى مپاى

. دقيقى .

كنون نامهء من سراسر بخوان * گر انگشتها چرب دارى بخوان

سخنها نگهدار و پاسخ نويس * همه خوبى انديش و فرخ نويس

. فردوسى .

به زودى به من رس چنان ناگهان * كه از خون رسد دست سوى دهان

. فردوسى .

اگر هيچ سر خارى از آمدن * سپهبد همى زود خواهد شدن

. فردوسى .

آب در دلش « 1 » تكان نميخورد

. بسيار آهسته ميرود . نظير : چنان ميرود كه گوئى بدارش مىبرند . مثل آبستنان ميرود . روزى يك من تشا « 2 » ميرود آن هم از پهنا .

آب در دهان آمدن ، آب در دهان آورد

. بىاندازه به چيزى مايل شدن . مثال :

شير گردون بيشه‌گر بر مرغزارت بگذرد * از صفاى شير حوضت آبش آيد در دهان

. ساوجى

نام تتماج بر زبان بردم * ماست را آب در دهان آمد

. بسحق .

آب در دهان خشك شدن

. بسيار متعجب گشتن . مثال :

از بد چرخ آسيا كردار * خشك شد در دهان بنده خدو

. سوزنى : نظير .

بنگ از سر پريدن . انگشت بر دهان ماندن . انگشت بر دندان ماندن .

آب در دهان كسى گشتن

. زياده خواستار چيزى شدن . مثال :

اگر نظارگى آنجا گذشتى * ز حسرت در دهانش آب گشتى

. جامى .

آب در ديده نداشتن

. بىشرم بودن .

آب در زير كاه

. خيلى نهان . مثال :

بگفت سياوش بخنديد شاه * نبد آگه از آب در زير كاه

. فردوسى .

( 1 ) در استعمال عامه دل معنى شكم ميدهد . ( 2 ) من تشا عصاى خشن و زمخت درويشان را گويند .