امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٩٦

اگر پرنيان است خود رشته‌اى * وگر بار خار است خود كشته‌اى .

اگر پادشا آز گنج آورد تن زيردستان برنج آورد .

( . . . كجا گنج دهقان بود گنج اوست * وگر چند بر كوشش و رنج اوست . )

فردوسى .

اگر پادشاه همه كشور است وگر پاك شايسته پيغمبر است . سرانجامشان رفت بايد بگور كه نگريزد از گور نزديك و دور .

فردوسى . ى .

اگر پارسا باشد و راىزن يكى گنج باشد برآگنده‌زن

( . . . بويژه كه باشد به بالا بلند * فروهشته تا پاى مشكين كمند

خردمند و با دانش و راى و شرم * سخن گفتن خوب و آواى نرم . )

فردوسى

نظير : انهن يغلبن العاقل و يغلبهن الجاهل . حديث .

گفت پيغمبر كه زن بر عاقلان * غالب آيد سخت و بر صاحبدلان

باز بر زن جاهلان غالب شوند * زانكه ايشان تند و بس خيره‌سرند

كم بودشان رافت و لطف و و داد * زانكه حيوانيست غالب برنهاد

مهر و رافت وصف انسانى بود * خشم و شهوت وصف حيوانى بود .

مولوى .

چو فرزند باشد بآئين و فر * گرامى بدل برچه ماده چه نر .

فردوسى .

كدخدا رود بود و كدبانو بند . قابوسنامه .

زن خوب رخ رامش افزاى و بس * كه زن باشد از درد فريادرس .

فردوسى .

زن خوب فرمانبر پارسا * كند مرد درويش را پادشا .

سعدى .

زن نيك عاقبت زندگانى بود . قابوسنامه .

زنان را همين بس بود يك هنر * نشينند و زايند شيران نر .

زن بلا باشد بهر كاشانه‌اى * بىبلا هرگز مبادا خانه‌اى .

زنان را زهر خوشئى دسترس * فزونتر همان پارسائيست و بس .

اسدى .

زن تا نزايد دلبر است و چون بزايد مادر است ( يعنى در همه حال زن گرامى و عالى مقام است . )

. نظير : اگر شب است روز را مپاى . رجوع به : آب در دست دارى مخور ، شود .

. با اينكه از خاندانى پست است خودپسند و متكبر است .

. همان تمثل فوق است كه بمزاح گفته مىشود .

اگر پرنيان است خود رشته‌اى وگر بار خار است خود كشته‌اى .

نظير :

يداك اوكتا و فوك نفخ . خود كرده را تدبير نيست . خودم كردم كه لعنت بر خودم باد .

اى نفس خود كرده را چاره نيست .

سعدى .

هيچ زيرك خود كرده را نداند چاره .

قطران .