امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٧٩

اشتر و استر فزون كردن سزاوار است اگر * بار عصيان تو را بر اشتر و استر برند .

چنين گفت شير ژيان با پلنگ * كه برغرم چون روز شد تار و تنگ

بنيك و بد كار خود ننگرد * بيايد دمان پيش ما بگذرد .

فردوسى .

اذا اراد اللّه هلاك نملة انبت لها جناحين .

اشتر دل

اشتر دل

. بمعنى ترسنده و بددل است .

تمثل :

بر ميانه بود شه عادل * نبود شير شرزه اشتر دل .

سنائى .

لاشه اسبى فتاد مركب من * بروش از همه خران كمتر

هست آن گاوگوش اشتردل * اسب صورت ولى بمعنى خر

ابن يمين .

خصم شتر دلت را قربان همى كند * زين روى سعد ذابح آهخته كارد است .

خلاق المعانى .

مرا غميست شتروارها بحجرهء تن * شتر دلى نكنم غم كجا و حجرهء من .

كاتبى .

بسان اشتر دولاب گشته سرگردان * نه از نهايت كار آگه و نه از آغاز

ز حاسدان شتر دل مدار مردى چشم * كه نى شكر بنرويد ز بيخ اشتر غاز .

ظهير .

زهى به قوت جودت ز جاى اشتر دل * كشد بسوى چراگاه شير شرزه مهار .

رضى نيشابورى .

بهار آمد و جان حسود اشتر دل * بسبزهء سر خنجر رود بسوى كنام .

ظهير .

خصم اشتر دل تو گر خر نيست * از چه رو افسرش شده است افسار .

خسروانى .

روز عيد فرخ و بدخواه اشتر زهره‌ات * باد در پاى سمند سركشت قربانشده .

سلمان ساوجى .

نظير : گاودل ، بزدل . مرغ‌دل . آهودل . بددل .

اشتر را بكارد چوبين نكشند .

اشتر را بكارد چوبين نكشند .

تمثل :

ليكن رود اين مرا همانا * كاشتر بكشم بكارد چوبين .

ناصر خسرو .

اشتر كه چهار دندان شود از آواز جرس نترسد

اشتر كه چهار دندان شود از آواز جرس نترسد

. تذكرة الاولياء عطار .

تمثل :

نريمان بخنديد و گفت از گزاف * چه شورى ، هنر بايد اينجا نه لاف

نترسم من از كبك ( كذا ) يافه سراى * كه اشتر نترسد ز بانگ دراى .

اسدى .

نظير :

رباعى الابل لا ترتاع من الجرس . * البغل الهرم لا يقرعه صوت الجلجل .

چهل ساله با آزمايش بود . فردوسى . رجوع به : آه سعدى . . . ، شود .

اشتر كه كاه ميخواهد گردن دراز مىكند

اشتر كه كاه ميخواهد گردن دراز مىكند

. رجوع به : از تو حركت ، شود .

اشتر نادان بنادانى فروخسبد به راه * بىحذر باشد از آن شيرى كه هست اشتر فكن .

اشتر نادان بنادانى فروخسبد به راه بىحذر باشد از آن شيرى كه هست اشتر فكن .

منوچهرى .

اشتر نترسد ز بانگ دراى .

اشتر نترسد ز بانگ دراى .

( نترسم من از كبك يافه‌سراى * كه . . . )

اسدى .

رجوع به : اشتر كه چهار دندان . . . ، شود .

اشتر و استر فزون كردن سزاوار است اگر * بار عصيان تو را بر اشتر و استر برند .

اشتر و استر فزون كردن سزاوار است اگر بار عصيان تو را بر اشتر و استر برند .

سنائى .