امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢

آب انبار شلوغ كوزه بسيار مىشكند

آب از دستش نمىچكد

آب از دستش نمىچكد

. بسيار ممسك است . نظير : ناخن خشك است .

آب از دهان سرازير شدن

آب از دهان سرازير شدن

. بىنهايت شيفتهء چيزى گشتن .

آب از سر تيره است

آب از سر تيره است

. خلل و نقص از مرتبتى بالاست . مثال :

تا تيره شده است آبم از سر * اشكم بخلاف آن چو رنگ است « 1 »

. انورى .

مرا گوئى كه آب از كار بردى * نبردم خود ز سر تيره است آبم

. فتوحى مروزى .

آب از سر تيره است اى خيره خشم * پيشتر بنگر يكى بگشاى چشم

. جلال الدين رومى .

زان زلف كه از حلقه همه زنجير است * عمرى است كه بر من غم و سودا چيره است

هجران تو زان تيره بكرد آب سرم * تا بشناسم كه آبم از سر تيره است

. محمد بن نصير

نظير : آب از بنه تيره است . آب از سرچشمه گل است .

گلهء ما را گله از گرگ نيست * كاين همه بيداد شبان مىكند

. سعدى .

آب از سرچشمه گل است

آب از سرچشمه گل است

. عيب كار يا مانع امر از مقامى بالاتر است .

رجوع به آب از سر تيره است شود .

آب از سر گذشتن

آب از سر گذشتن

. بدبختى بمنتهى رسيدن . مثال :

مرا بگذشت آب و رفت از سر * برين حالم مدارا نيست درخور

. ويس و رامين .

دل به من گويد چون آب تو از سر بگذشت * روى بر خاك نه از جور وى و زار بنال

. رضى نيشابورى .

ساقى بده آن آب روان‌پرور ما * آن آب روان‌پرور چون آذر ما

ما از سر اين آب نخواهيم گذشت * صد بار اگر بگذرد آب از سر ما

. مرحوم ذكاء الملك فروغى .

سر از خواب گران وقتى برآريم * كه مان بگذشته باشد آب از سر

. كمالى .

مى كنش زبب سراى دلبر من * يار آبى كه گذشت از سر من

. ايرج ميرزا .

آب از كسى گشادن

آب از كسى گشادن

. اعانت و يارى از طرف كسى حاصل آمدن . مثال :

هزار بيت بگفتم كه آب از آن بچكيد * كه جز ز ديده دگر آبم از كسى نگشاد

. كاتبى .

آب اگرچه كمترك نيرو كند * بندروغ « 2 » از سست باشد بشكند

آب اگرچه كمترك نيرو كند بندروغ « 2 » از سست باشد بشكند

. رودكى .

آب انبار شلوغ كوزه بسيار مىشكند

آب انبار شلوغ كوزه بسيار مىشكند

. نظير : خانهء را كه دو كدبانوست خاك تا زانوست . ماما كه دو تا شد سر بچه كج بيرون مىآيد . آشپز كه دو تا شد آش يا شور است يا بىمزه . من كثرة الملاحين غرقت السفينة .

خردمند گويد كه در يك سراى * چو فرمان دو گردد نماند بجاى .

فردوسى .

بيك تا جور تخت باشد بلند * چو افزون شود ملك يابد گزند

. نظامى . ديك شراكت به جوش نيايد .

( 1 ) رنگ بمعنى خون است . ( 2 ) بندروغ بند رسد آب باشد .