امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٥٤

از مرگ خود چاره نيست

شود زندهء اين جهان مرده زود * بدان سر توان جاودان زنده بود .

اسدى .

چنان كاروانى كز اين دشت در * بودشان گذر سوى دشت دگر

بجانيم همواره تازان به راه * براين دو نوند سپيد و سياه

يكى پيش و ديگر ز پس مانده باز * بنوبت رسيده به منزل فراز .

اسدى .

چنين است بخش سپهر روان * يكى زو توانا دگر ناتوان

نهان با تو صدگونه رنگ آورد * زبون گيردت گر بچنگ آورد

بخوارى كشد چون بمهرت به بست * بپاى افكند چون كشيدت بدست

چو بيشت دهد پوشش و خورد و ساز * پس آنگه به درد چو گرگانت باز

از آهوش تا بيشتر آگهيم * بمهرش درون بيشتر گمرهيم .

اسدى .

چنان كامدى رفت خواهى تهى * تو گنج از پى گنج بانى نهى .

اسدى .

چنين آمد اين گيتى بىدرنگ * نخستين دهد نوش وانگه شرنگ

بدارد چو فرزند دربر بناز * كند پس به زير لگد پست باز

نگر تا نباشى به دو استوار * به من بنگر و زو دل ايمن مدار .

اسدى .

بميرد هرآنكس كه زايد درست * شود نيست چونانكه بود از نخست .

اسدى .

بميرد كسى كو ز مادر بزاد * بداد خدا دل ببايد نهاد .

فردوسى .

بميرد كسى كو ز مادر بزاد * ز خسرو چو يادآورى تا قباد

چه هوشنگ و طهمورث و جمشيد * كز ايشان جهان بد به بيم و اميد

كه ديو و دد و دام فرمانش برد * چو روزش سرآمد برفت و بمرد

فريدون فرخ كه او از جهان * بدى دور كرد آشكار و نهان

ز بد دست ضحاك تازى به بست * به مردى ز جنگ زمانه نرست

چه آرش كه بردى بفرسنگ تير * چو پيروز گر قارن شير گير

قباد آنكه آمد ز البرز كوه * به مردى جهاندار شد بر گروه

كه از آبگينه همى خانه كرد * وزان خانه گيتى پر افسانه كرد

همان نيز كاووس زورآزماى * كه بگرفت گيتى بتدبير و راى

همان شد سوى اين بلند آسمان * كه آگه نبود او ز گشت زمان

همان در خوشاب بد پيكرش * ز ياقوت رخشنده بودى برش

سياوش همان نامدار هژبر * كه كشتش « 1 » بروز جوانى دو ببر

( 1 ) شين در استعمال امروزى غالبا ضمير مفعول است ، گفتمش در عين وصل اين ناله جانسوز چيست ، ولى قدما آن را ضمير فاعل نيز آورده‌اند . چنان كه در همين شعر با سابقه نقل خود شاهنامه پيداست كه سياوش را در جوانى دو ببر نكشته بلكه سياوش در برنائى دو ببر را كشته است . و در استعمال عاميانهء امروز نيز شين مزبور هست چنان كه : گفتش و رفتش و غيرهما . و ممكن است كه شين را در اين موارد زايد شمرد .