امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٣٣

از سبب سازيش من سودائيم * وز سبب سوزيش سوفسطائيم .

از رود خشك ماهى ميگيرد

از رود خشك ماهى ميگيرد

. تمثل :

بو العجب بازيست در هنگام مستى باز فقر * كز ميان خشك رودى ماهيان تر گرفت .

سنائى .

رجوع به : از ريگ روغن مىكشد ، شود .

از روى عزيزيست بسته باز * وز خوارى شد گشاده خاد

از روى عزيزيست بسته باز وز خوارى شد گشاده خاد

.

( احوال جهان بادگير باد * وين قصه ز من يادگير ياد

چون طبع جهان باشكونه بود * كردار همه باشكون فتاد

. . . . . * . . . . .

در خوض بيابانش چشم و گوش * ماند بشگفتى ز آب و باد

ديوانهء شوريده بود باد * زنجير همى آب را نهاد .

مسعود سعد .

از ريش پيوند سبيل كردن

از ريش پيوند سبيل كردن

. نظير : از بز برند و بپاى بز بربندند .

از ريش گسست بر بروت پيوست

از ريش گسست بر بروت پيوست

. رجوع به مثل فوق شود .

از ريگ خمير نيايد

از ريگ خمير نيايد

. تمثل :

خيره ميازماى مر اين آزموده را * كز ريگ نامده است خردمند را خمير .

ناصر خسرو .

از ريگ روغن كشيدن

از ريگ روغن كشيدن

. گاهى بأمرى ممتنع دست يازيدن معنى دهد . چون .

بىرياضت هركه دين جويد ز راه ابلهى * راست چون مردى بود كز ريگ روغن ميكشد .

شهاب بخارى .

و گاهى بمعنى نهايت زيركى يا گربزى در كار تحصيل فايده آيد ، مانند : فلان از ريگ روغن ميكشد نظير : اكسب من ذره . اكسب من فاره . اكسب من نمله .

از زرد و سرخ مرد بنفريبد .

از زرد و سرخ مرد بنفريبد .

( . . . نار است صرهء وى و دينارش . )

ناصر خسرو .

از زره گر زره طلب نه جوال .

از زره گر زره طلب نه جوال .

( مرد را ره ز حال برخيزد * حال بايد كه قال برخيزد

از سخنگوى حال پرس نه قال . . . )

سنائى .

از زمين به آسمان بارد

از زمين به آسمان بارد

؟ آيا نيازمند و فقير راست كه بغنى و بىنياز چيزى دهد ؟

و گاه گويند : از زمين بر آسمان نبارد .

از زنان جهان خوش آينده * دوست دارنده است و زاينده .

از زنان جهان خوش آينده دوست دارنده است و زاينده .

مكتبى .

از سايه خود مىترسد . از سايه خود رم مىكند

از سايه خود مىترسد . از سايه خود رم مىكند

. بسيار بددل و ترسنده است .

تمثل :

چون سايه شدم ضعيف در محنت * وز سايه خويشتن هراسانم .

مسعود سعد .

ناخن خويش همى بيند و پندارد تيغ * دست بر مژه همى مالد و انگارد مار

سايهء خويش همى بيند و بگريزد از او * گويد اين لشگر مير است كه آيد بقطار .

قاآنى .

و ميگويد عبد الجبار از سايهء خويش مىترسد . و از دراز دستيش بگريخته است . ابو الفضل بيهقى .

از سبب سازيش من سودائيم * وز سبب سوزيش سوفسطائيم .

از سبب سازيش من سودائيم وز سبب سوزيش سوفسطائيم .

اعتقاد بسبب سوزى بيشتر مبتنى بر عدم علم بشر به تمام علل و اسباب خفته است . ابى اللّه ان