امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٢٣

ار حنظل شكر نتوان ساخت

خرج كن اينكه حاليا دارم * آنچه يابم دگر برت آرم

زين سخن پادشاه صاحب مال * خندهء كرد و گفت اى ابدال

مملكت دارم و خزينه و ساز * كى بدين يك درم مراست نياز

گفت درويش من نخواهم چيز * مىتوانم گياه‌خوردن نيز

تو فرستى بچار سوى حشر * كه گدائى كنند بهر تو زر

چون منم قانع و توئى باخواست * بىنيازى مرا و فقر تراست .

از حق تا ناحق چهار انگشت است

از حق تا ناحق چهار انگشت است

. « 1 » مسموعات غالبا كذب و مشهودات مطابق حقيقت است . تمثل :

كرد مردى از سخندانى سئوال * حق و باطل چيست اى نيكو مقال

گوش را بگرفت و گفت اين باطل است * چشم حق است و يقينش حاصل است .

مولوى .

خذ ما تراه و دع شيئا سمعت به * فى طلعة الشمس ما يغنيك عن زحل .

نظير : رب شهرة لا اصل له . شنيدن كى بود مانند ديدن . يرى الشاهد ما لا يرى الغايب . ليس الخبر كالمعاينه .

يقين را ندهد مردم فرزانه به شك .

ابن يمين .

و ليكن شنيدن چو ديدار نيست .

فردوسى .

كى بود خود ديده مانند شنود .

مولوى .

از خبر ياد نيارند كجا هست عيان .

معزى .

خبر هرگز نه مانند عيانست * يقين دل نه مانند گمانست .

ويس و رامين .

تو دانى كه ديدن به از آگهيست * ميان شنيدن هميشه تهيست .

فردوسى .

يقين را به گمان نفروشند . الخبر يحتمل الصدق و الكذب .

از حقيقت بدست كورى چند * مصحفى ماند و كهنه گورى چند

از حقيقت بدست كورى چند مصحفى ماند و كهنه گورى چند

( . . . گور باكس سخن نميگويد * كور سر قران نمىجويد . )

اوحدى .

نظير :

بيچاره زندهء بود اى خواجه * آنكو ز مردگان طلبد يارى .

ناصر خسرو .

از حقيقت بر تو نگشايد درى * زين مجازى مردمان تا نگذرى .

از حقيقت بر تو نگشايد درى زين مجازى مردمان تا نگذرى .

بهائى .

از حلب تا كاشغر ميدان سلطان سنجر است .

از حلب تا كاشغر ميدان سلطان سنجر است .

( گرچه فرسنگى بود بالاى ميدان ملوك . . . )

معزى . رجوع به : آفتاب در ملكش غروب نميكند ، شود .

از حلق چون گذشت شود يكسان * با نان خشك قليهء هارونى .

از حلق چون گذشت شود يكسان با نان خشك قليهء هارونى .

ناصر خسرو .

رجوع به : شكم زير دست است . . . ، شود .

از حمام مىآئى برو خانه شوهر از جامهء شوئى خانهء مادر

از حمام مىآئى برو خانه شوهر از جامهء شوئى خانهء مادر

. بعد از حمام زن پاكيزه است و البته به چشم شوى زيباتر آيد و پس از جامه شوئى به خوردن زياده ميل كند و شايد در نزد بعض شوهران بد آيند باشد .

ار حنظل شكر نتوان ساخت

ار حنظل شكر نتوان ساخت

. تمثل :

( 1 ) مراد از چهار انگشت فاصلهء بين چشم و گوش است .