امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١١٩

از تو حركت از خدا بركت

در محكم تنزيل از نعمت اهل بهشت خبر ميدهد كه أُولئِكَ لَهُمْ رِزْقٌ مَعْلُومٌ . سورهء 37 . آيهء 40 .

سعدى .

نيابند گنج ار نبينند رنج .

فردوسى .

نيست بىرنج راحت دنيا .

سنائى . واله گردى چو مفلسى پيش آيد . جان پدر تو سفرهء بىنان نديده‌اى . كار نكرده را چندش مزد است ؟ الحرفة امان من الفقر . حديث . ز بىآلتان كار نايد درست . نظامى . آدم زنده زندگى ميخواهد .

بيگارى به كه بيكارى . بيگاركشى به كه بيكار باشى . جامع التمثيل . كوشش بيهوده به از خفتگى . جلال الدين رومى . النفس ان لم تشغلها شغلتك .

بهر كار بر نيك و بد چاره هست .

اسدى . لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى . سورهء 53 . آيهء 40 . لا تنال الحق الا بالجد . كار ناكرده را مزد نباشد . لكل مجتهد نصيب .

فصاحة سحبان و خط ابن مقلة * و حكمته لقمان و زهد ابن ادهم

اذا اجتمعت فى المرء و المرء مفلس * فليس له قدر به مقدار درهم .

الخلة تدعو الى السله . كوشا باشيد تا آبادان باشيد . انوشيروان .

اى نور چشم من بجز از كشته ندروى .

سعدى . هرچه كاشتى ميدروى . درخت كاهلى بارش گرسنگى است .

درخت كاهلى كفر آورد بار .

كسى را سزد گنج كو برد رنج .

فردوسى . كرا خواسته كارش آراسته است . اسدى . كسب كن تا كاهل نشوى و روزى از خدا خواه تا كافر نشوى . جامع التمثيل . لكل عمل ثواب .

هر عمل اجرى و هر كرده جزائى دارد .

حافظ

زير رنج اندرون دو صد گنج است .

سنائى . كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ رَهِينَةٌ . سورهء 74 .

آيهء 41 . رنج‌كشى تا بگنج‌رسى . جامع التمثيل . سرى كه بالش خواهد نيابد او افسر . عنصرى .

تا رنج تحمل نكنى گنج نبينى * تا شب نرود صبح پديدار نباشد .

سعدى .

تن بيمارى بهتر از كيسه بيماريست . * تن آسان نگردد سر انجمن .

فردوسى .

تو اى دانشى چند نالى ز چرخ * كه ايزد بدى دادت از چرخ برخ

چو از تو بود كژى و بىرهى * گناه از چه بر چرخ گردان نهى .

اسدى .

تو را چون نباشد غم كار خويش * غم تو ندارد كسى از تو بيش .

اسدى .

كس نخارد پشت من جز ناخن انگشت من . ما حك ظهرى مثل ظفرى ، كس نكند بجاى تو آنچه بجاى خود كنى . ما سد فقرك مثل ذات يدك . مردهء مرا هيچكس چون من نگريد

شير گردن ستبر از آن دارد * كه رسولى بخرس نگذارد .

سنائى .

بغم خوارگى چون سرانگشت من * نخارد كس اندر جهان پشت من .

سعدى .

گفت بگذار و گرد كرد برآى .

سنائى . از آسمان كلاه مىبارد اما بر سر آنكه سر فرود آرد . خواجه عبد اللّه انصارى .

هيچ قفلى نيست در بازار امكان بىكليد .

صائب .

الحكم لمن غلب .

حكم خود آنراست كو غالب‌تر است .

جلال الدين رومى .

دو شير گرسنه است و يك ران گور * كباب آنكسى راست كور است زور .

فردوسى .