امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٠٤

از بد و نيك كس كسى را چه .

از بارك الله قباى كسى رنگين نگردد

از بارك الله قباى كسى رنگين نگردد

. نظير : نشود بز به پچ پچى فربه .

اجعل مكان مرحب نكرا .

درويش را توشه از بوسه به .

سعدى . تعارف كم كن و بر مبلغ افزاى .

خر را سربار ميكشد جوان را ما شاء اللّه .

و العنز لا يسمن الا بالعلف * لا يسمن العنز بقول ذى لطف .

عطاى بزرگان ايران زمين * دو ره بارك اللّه است يك آفرين .

از بام به بام رفتن

از بام به بام رفتن

. كنايه از كثرت عمران و آباديست . مثال :

آباد گشت گيتى از خلق او چنان * كز شرق تا بغرب توان رفت بام بام .

سوزنى .

نظير : كاروان از كاروان نگسستن .

از بام خانه تا بثريا از آن تو .

از بام خانه تا بثريا از آن تو .

( از صحن خانه تا بلب بام از آن من . . . )

وحشى ؟

از بام خواندن و از در راندن

از بام خواندن و از در راندن

. مانند طفلان يا هر متلون ديگر زمانى چيزيرا خواستن و زمانى كراهت نمودن . مثال :

بنوازدم بناز و بيندازدم برنج * در خواندم ز بام و برون راندم ز در .

قطران .

نظير : از پا پس مىزند با دست پيش ميكشد .

از بخش گريز نيست

از بخش گريز نيست

. بخش و بخشش بمعنى قسمت و قضاست . تمثل :

مترسيد از نيزه و تپر و تيغ * كه از بخش ما نيست روى گريغ .

دقيقى .

ز بخشش بكوشش گذر چون بود .

فردوسى .

ز بخشش بكوشش نديدم گذر .

فردوسى .

از بدان بد شوى ز نيكان نيك .

از بدان بد شوى ز نيكان نيك .

( . . . داند اين نكته آنكه هشيار است . )

ناصر خسرو .

رجوع به آلوچو بآلو . . . ، شود .

از بدان نيكوئى نياموزى .

از بدان نيكوئى نياموزى .

( . . . نكند گرگ پوستين دوزى . )

سعدى .

رجوع به آلوچو بآلو . . . ، شود .

از بدخواه بدتر يار نادان .

از بدخواه بدتر يار نادان .

( تو نادانى و نشنيدى مگر آن‌كه . . . )

ويس و رامين .

رجوع به آلوچو بآلو . . . ، شود .

از بد قمار هرچه ستانى شتل بود

از بد قمار هرچه ستانى شتل بود

. شتل مبلغى اندك از برده‌هاى قمار است كه برندگان بحاضرين مجلس اهدا كنند . نظير : از خرس . موئى خذ من الرضفة ما عليها خذ من جذع ما اعطاك . خذ القليل من اللئيم و ذمه . كل فضل من ابى كعب درك . از قلندر هوئى از خرس موئى . از گل بوئى از خرس موئى .

از بد و نيك كس كسى را چه .

از بد و نيك كس كسى را چه .

( بد و نيك تو بر تو باشد مه . . . * گر تو نيكى مرا چه فايده زان

ور بدم من ترا از آن‌چه زيان . )

سنائى . نظير : مرا بگور تو نميگذارند . لا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئاً . قرآن كريم . سورهء 2 . آيهء 45 . لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى . قرآن كريم . سورهء 6 . آيهء 164 . كل امرء بما كسب رهين . كل شاة برجلها معلقه .

بزى