امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٩٦

از آب زنده بود خلق وز آب نيست گزير .

زنهار تا بسيرت طراران * ارزن نموده ريگ نپيمائى .

ناصر خسرو .

نظير : گندم نما و جو فروش .

ارسطو بميرد چو بيچاره كرد .

ارسطو بميرد چو بيچاره كرد .

( مزن دم ز حكمت كه هنگام مرگ . . . . )

حافظ .

رجوع به از مرگ خود چاره نيست ، شود .

ارسل حكيما و لا توصه

ارسل حكيما و لا توصه

. نظير : حكيم را به وصيت كردن حاجت نيست . قرة العيون .

تخير اذا ما كنت فى الامر مرسلا * فمبلغ آراء الرجال رسولها .

أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةٌ

أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةٌ

( و . . إِنَّما يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسابٍ . سورهء 39 . آيه 13 . ) اقتباس :

تو بكردى او بكردى مودعه * زانكه ارض اللّه آمد واسعه .

مولوى .

نظير : أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها . قرآن كريم . سورهء 4 . آيهء 99 . ملك خدا تنگ نيست .

به هيچ يار مده خاطر و به هيچ ديار * كه بر و بحر فراخ است و آدمى بسيار .

سعدى .

بهر ديار كه در چشم خلق خوار شدى * سبك سفر كن از آنجا برو بجاى دگر .

درخت اگر متحرك شدى ز جاى بجاى * نه جور اره كشيدى و نه جفاى تبر .

سفر كن ز جائى كه ناخوش بود * كزين جاى رفتن بدان ننگ نيست .

وگر تنگ باشد ترا جايگاه * خداى جهان را جهان تنگ نيست .

سعديا حب وطن گرچه حديثيست صحيح * نتوان مرد به سختى كه من اينجا زادم .

سعدى .

رجوع به سفر مربى مرد است . . . ، شود .

ارمغان مور پاى ملخ است

ارمغان مور پاى ملخ است

. تمثل :

پاى ملخى نزد سليمان بردن * عيب است و ليكن هنر است از مورى .

تو سليمانى و من مورم و جز مور ضعيف * نزل پاى ملخى نزد سليمان كه برد .

ابن يمين .

دجله بود قطرهء از چشم كور * پاى ملخ پر بود از دست مور .

نظامى .

اگر بريان كند بهرام گورى * نه چون پاى ملخ باشد ز مورى .

سعدى .

همى شرم دارم كه پاى ملخ را * سوى بارگاه سليمان فرستم .

انورى .

شعر فرستادنت دانى ماند بچه * مور كه پاى ملخ نزد سليمان برد .

جمال الدين .

نظير : ان الهدايا على مقدار مهديها . برگ سبزيست تحفهء درويش . از درويشان برگ سبزى :

از رندان قاب گرگى .

اريد حياته و يريد قتلى .

از آب ديده كسى آسيا گردانيدن

از آب ديده كسى آسيا گردانيدن

. كسى را بگريستن بسيار ناچار كردن . تمثل .

هر آنكسى كه سر از حكم تو بگرداند * بر آب ديدهء او آسيا بگردانى .

معزى .

از آب زنده بود خلق وز آب نيست گزير .

از آب زنده بود خلق وز آب نيست گزير .

( خداى فائدهء مهرش اندر آب نهاد . . . )

عنصرى . نظير : وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ . قرآن كريم . سورهء 21 . آيهء 31 .