امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٨٤

اجل نامده قوى زره است .

اينجا نشد جاى دگر اين خر نشد خر دگر .

اجتهاد مقابل نص است

اجتهاد مقابل نص است

. صاحب غرض و نفع خود خلاف ظن يا استدلال شما گويد

اجرام چرخ را رسم است * كه كارهاى عظيم آورد به پيش رجال

اجرام چرخ را رسم است كه كارهاى عظيم آورد به پيش رجال

( تو از رجالى و . . . ) معزى .

اجع كلبك يتبعك

اجع كلبك يتبعك

. سگ خويش گرسنه دار تا از دنبال تو آيد . تمثل :

آلت آشكار جز سك را مدان * كمترك انداز سگ را استخوان

زانكه سگ چون سير شد سركش شود * كى سوى صيد و شكارى خوش رود .

مولوى .

نظير :

بىنيازى سپاه ذل شه است .

سنائى .

لشكر از جاه و مال شد بد دل « 1 » .

سنائى .

اسب فربه شود شود سركش . سنائى . لا توسعن على جندك فيستغنوا عنك و لا تضيقن عليهم فيفروا منك . منصور عباسى . سمن كلبك يا كلك .

مردم سفله بسان گرسنه گر به * گاه بنالد بزار و گاه بخرد

تاش شكم خوار دارى و ندهى چيز * از تو چو فرزند مهربانت نبرد

راست كه چيزى بدست كرد و قوى گشت * گر تو به دو بنگرى چو شير بغرد .

ناصر خسرو .

اجل آفتاب است و ما شبنميم * چو او بردمد ما گسسته دميم .

اجل آفتاب است و ما شبنميم چو او بردمد ما گسسته دميم .

حضرت اديب .

اجل سگ چون برسد به مسجد خرابى كند

اجل سگ چون برسد به مسجد خرابى كند

. نظير : اجل سگ كه رسد نان چوپان خورد .

اجل سگ چو رسد نان چوپان خورد

اجل سگ چو رسد نان چوپان خورد

. رجوع بفقرهء قبل شود

اجل گشته ميرد نه بيمار سخت

اجل گشته ميرد نه بيمار سخت

. نظير :

مردى همه شب بر سر بيمار گريست * چون صبح شد او بمرد و بيمار بزيست .

سعدى .

اى بسا اسب تيزرو كه بمرد * خرك لنگ جان به منزل برد .

سعدى .

اجل نامده قوى زره است .

اجل نامده قوى زره است .

( مرد را آهنين زره گره است ( كذا ) . . . )

سنائى

اقتباس از كلام على عليه السلام : نعم المجن اجل مستأجر . نظير :

اى يومى من الموت افر * يوم ما قدر ام يوم قدر .

يوم ما قدر لم اخشى الردى * و اذا قدر لم يغن الحذر .

منسوب بعلى عليه السلام

دو روز حذر كردن از مرگ روا نيست * روزيكه قضا باشد و روزى كه قضا نيست

روزيكه قضا باشد كوشش ندهد سود * روزيكه قضا نيست در آن مرگ روا نيست .

پندار رازى .

مرد فرزانه كز بلا ترسد * عجب ار فكر او خطا نبود .

زانكه اين حال از دو بيرون نيست * يا قضا هست يا قضا نبود

گر قضا هست جهد نيست مفيد * ور قضا نيست خود بلا نبود .

ابن يمين

( 1 ) بددل : ترسنده .