فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٥٥

جِنْسِ سافِل

جامى گويد :

اصل جنت [ جنات ] جنة الذات است * عرضها الارض و السماوات است

ارض چه بود حقايق اعيان * مستقر در نشيمن امكان

آسمان چه ؟ صفات يا اسماء * متأخر ز حكمشان اشياء

وحدت صرف و هستى ساذج * بود اينها همه درو مدرج

جَنَّةُ الوِراثَه

جَنَّةُ الوِراثَه

- ( اصطلاح عرفانى ) جنت نفس است كه از اخلاق حميده است و حصول اين اخلاق بكمال حسن متابعت انبياء تواند بود ( از رسائل شاه نعمت الله ج 3 ص 18 ) .

اصولا كلمهء جنت كه در اصطلاح عارفان آمده است مأخوذ از قرآن است تِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِي أُورِثْتُمُوها بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ و أَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَلَهُمْ جَنَّاتُ الْمَأْوى نُزُلًا بِما كانُوا يَعْمَلُونَ .

جِنْس

جِنْس

- ( اصطلاح منطقى ) جزء ذاتى ميان انواع مختلف الحقائق را جنس مينامند و از آن جهت كه در تشخص و تحصل احتياج بفصل دارد طبيعت مبهمه ناميده‌اند .

جنس و فصل در وجود متحدند مانند ماده و صورت خارجى در اجسام و همانطور كه ماده و صورت بدون يكديگر محقق و موجود نمىباشند جنس و فصل هم بدون يكديگر موجود و محقق نخواهند بود و همانطور كه صورت علت حصول ماده است فصل هم محصل جنس است و از همين جهت است كه گفته‌اند فصل مقدم بر جنس است و صورت مقدم بر ماده جنس و فصل را ماده و صورت تحليلى عقلى هم خوانده‌اند جنس و فصل در مركبات تحليلى است و ماده و صورت در مركبات خارجى و جنس همان مادهء عقلى است و فصل صورت عقلى .

( اساس الاقتباس ص 27 - تهافت التهافت ص 382 - ، 376 ، 373 ، 291 ) .

ابو البركات بغدادى ميگويد : جنس و نوع و صنف از لحاظ لغوى بيك معنى آمده‌اند و لكن فلاسفه هر يك از آن كلمات را براى معناى خاصى برگزيده‌اند « الجنس و النوع و الصنف يقال فى العرف اللغوى بمعنى واحد و . . . » .

( المعتبر ج 3 ص 16 ) .

سبزوارى گويد : جنس و فصل اگر به شرط لا مأخوذ شوند ماده و صورت مىباشد و اگر لابشرط لحاظ شوند جنس و فصل ميباشند و ماده و صورت خارجى همان جنس و فصل عقلىاند « جنس و فصل لا به شرط حملا فمدة و صورة به شرط لا » .

( از شرح منظومه ص 93 ) .

اخوان الصفا در تعريف جنس آرند :

« كل لفظة يشار بها الى كثرة مختلفة الصور تعمها كلها صورة اخرى كالحيوان و النبات » .

كه هر لفظى كه شامل انواع مختلف الحقائق شود جنس خواهد بود .

( اخوان ج 1 ص 314 ) .

ابن رشد گويد : جنس عبارت از كلى اول از كليات است و هر فصلى در جنسى موجب تحصل نوعى است غير از نوعى كه فصل ديگر موجب شود .

( تفسير ص 1369 ) .

جِنْسِ سافِل

جِنْسِ سافِل

- ( اصطلاح منطقى ) هر كلى كه مشترك ميان چند نوع مختلف الحقائق باشد جنس است تعريف ديگر آنكه هر مفهومى كه شامل انواع و اجناس مختلف