فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٤٠

جِسمِ مُطْلَق

( درة التاج قسم سوم از بخش اول ص 54 ) .

و بالاخره سبزوارى گويد : تفاوت بين جسم تعليمى و طبيعى باطلاق و تعيين است .

جِسمِ رُويَنده

- ( اصطلاح فلسفى ) يعنى جسم نباتى .

( از مصنفات بابا افضل ج 1 رساله 1 ص 29 ) .

جِسمِ زَنْدِه

- ( اصطلاح فلسفى ) مراد حيوان است .

( مصنفات ج 1 رساله 1 ص 29 ) .

جِسمِ سَماوى

- مراد فلك الافلاك است كه « يفعل هذا الجسم الواحد المتحركة حركة دورية متصلة » .

( از تفسير ص 1584 ) « ليس يمكن ان يكون هاهنا جسم سماوى ليس له معونة فى تحريك كوكب » .

( تفسير ص 1680 ) و رجوع به شفا ج 1 ص 71 شود .

جِسمِ صافى

- ( اصطلاح فلسفى ) جسم صافى آنست كه بينائى آن را دريابد نه از جهت ضوء و روشنى آن جسم صافى بلكه از جهت روشنى ديگرى و اين از آنست كه بصر چيزهاى رنگين را بضوء خورشيد دريابد .

( از مصنفات ج 2 ص 31 )

جِسمِ طَبيعى

- ( اصطلاح فلسفى ) جسم طبيعى جوهرى است قابل انقسام در جهات ثلث و نزد مشائيان مركب از ماده و صورت است و نزد اشراقيان جوهرى است بسيط و عبارت از صورت جسميهء قائم بذات خود مىباشد .

( از دستور ج 1 ص 401 ) ناصر خسرو گويد : اما جسم طبيعى آنست كه مر او را قوت الهى جنباننده و قهركننده است بىآلتى بر سه جهت .

( از زاد المسافرين ص 35 )

جِسمِ فارِد

- ( اصطلاح فلسفى ) مراد از جسم فارد در اصطلاح اشراق جسم بسيط است مانند افلاك .

( از ش ص 418 )

جِسمِ كَثيف

- ( اصطلاح فلسفى ) جسم كثيف آنست كه حاجز ابصار ما باشد از ابصار نور بكليت .

( از درة التاج قسم چهارم ص 14 )

جِسمِ كُلى

- ( اصطلاح فلسفى ) مراد جمله عالم است ، اخوان الصفا آرند : « اذا افاضت قوى النفس الكلية الفلكية فى الجسم الكلى الذى هو جملة العالم الجسمانى » .

( از رسائل ج 3 ص 54 )

جِسمِ مُزْدَوَج

- ( اصطلاح فلسفى ) مراد جسم مركب است مانند مواليد .

( از ش ص 418 )

جِسمِ لَطيف

- ( اصطلاح فلسفى ) جسمى كه حاجب از ابصار ما وراء نباشد جسم لطيف مينامند و يا مانع از نفوذ نور در آن و وصول بما بعد آن نباشد مانند افلاك و اجرام ديگر سماوى .

( ش ص 418 - درة التاج قسم چهارم ص 14 ) .

جِسمِ مُحَدِّد

- ( اصطلاح فلسفى ) مراد جسم محدد افلاك است كه فلك الافلاك باشد رجوع به جسم محيط و جرم الكل شود .

جِسمِ مُطْلَق

- ( اصطلاح فلسفى ) مراد مطلق جسم است اعم از طبيعى و تعليمى و بدون توجه به تعين و تحديد بحدود آن « فحاصل الكلام ان الجسم المطلق هو المقدار