فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٣٦
تَعْزير
نفس است .
ابا الجلا گويد : تصوف حقيقتى است كه او را رسم و علامتى نيست .
حصرى گويد : تصوف صفاء سرّ است از كدورة مخالفت .
بابا طاهر گويد : تصوف زندگى بدون مرگ است و مرگ بدون زندگى است كه زنده شدن بحيات انسانى و مردن از حيات نفسانى است .
محمد بن على قصاب گويد : تصوف عبارت از اخلاق كريمه است .
و باز جنيد گويد : تصوف آنست كه به غير خدا بىعلاقه باشى .
رويم گويد : تصوف رهائى نفس است .
( از لمع ص 25 - شرح كلمات ص 25 ) حريرى گويد : تصوف دخول در خلق خوب و عالى و خروج از خلق پست است .
و از جنيد نقل است كه فرمودند :
تصوف مبتنى بر هشت خصلت است : سخا ، رضا ، صبر ، اشارت ، غربت ، لبس صوف ، سياحت و فقر . ( از اسرار التوحيد ص 297 - كشف المحجوب ص 41 ، 43 ) .
در شرح تعرف آمده است كه تصوف را ده ركن است : 1 - تجريد 2 - فهم سماع 3 - حسن عشرت 4 - ايثار ايثار 5 - ترك اختيار 6 - سرعت وجد 7 - كشف از خواطر 8 - زيادى اسفار 9 - ترك اكتساب 10 - تحريم ذخيره كردن .
و بالجمله تعاريفى چند براى تصوف شده است كه بعضى از آنها را ذيلا متذكر ميشويم .
1 - تصوف عبارت از گرفتن حقايق و گفتن دقايق است و نوميد شدن از آنچه هست در دست خلايق ، 2 - تصوف همه ادب است ، 3 - تصوف اصطفاء است ، 4 - تصوف آنست كه در عالم باطن هيچ نگويد ، 5 - تصوف اندك خوردن است ، و با خداى آرام گرفتن ، 6 - تصوف ذكر است به اجتماع و وجد است باستماع ، 7 - با خدا بودن و بىعلاقه به غير بودن ، 8 - امانت نفس است 9 - فنا است ، 10 - صفاى اسرار است ، 11 - عمل كردن برضاى حق است ، 12 - معتكف بودن بر در دوست است ، 13 - صبر است ، 14 - عطاست ، 15 - نورى است از حق ، 16 - طرد نفس است ، 17 - صفوت است ، 18 - آرزوست ، 19 - حسن خلق است ، 20 - افعال نيكوست ، 21 - حريت است ، 22 - فتوت است ، 23 - ترك شهوات است ، 24 - حالت خاصى است كه بنده را متوجه به حق كند ، 25 - قرب به حق و بعد از خلق است ، 26 - صفاء باطن است ، 27 - ترك اخلاق ذميمه است ، 28 - سير الى الله است ، 29 - ارشاد خلق است ، 30 - تحمل بلاست . ( از كشف المحجوب ص 45 ، شرح تعرف ج 3 ص 9 - مقدمه نفحات ) .
پاره از كلمات مشايخ : التصوف ترك التكلف التصوف اليوم اسم بلا حقيقة و قد كان قبل حقيقة بلا اسم التصوف هو الحرية و الفتوة و ترك التكلف و السخاء ، التصوف الاخلاق الرضيه التصوف حسن الخلق .
التصوف استقامة الاحوالى مع الحق التصوف كله آداب الاوقات ليس التصوف رسوما و كله اخلاق .
التصوف رويهء الكون به عين النفس التصوف صفاء السر .
تَعْزير
تَعْزير
- كيفرى است كه شرع مقرر داشته است در مقابل اعمال ناروا و آن از