فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٧٥

بارِ امانَت

ساقيا بادهء گلرنگ بيار * داروى درد دل تنگ بيار

روز بزمست نه روز ز مست * خنجر جنگ ببر چنگ بيار

بادى

- ( اصطلاح عرفانى ) آنچه بر دلها ظاهر شود در موقع خاص ، كه احوال مخصوص براى بنده پيدا شود در آن حال و آن از طرف حق تعالى ظاهر شود بر دلهاى بندگان ، انوار خاصى كه تمام خواطر انسان كه ناشى از غير باشد زائل شود ، كه در مقام دوم « بادى بلا باد » . گويند : كه احوال مخصوص ، بر دلهاى اهل معرفت وارد شود و انوار و صفا و جلاى مخصوص بواسطه اذكار مخصوص و اوراد مأثوره پيدا شود كه « هُوَ يُبْدِئُ وَ يُعِيدُ » .

( لمع ص 24 ، 362 شرح شطحيات )

بادِيَه

- ( اصطلاح عرفانى ) گذرگاه و جهان وجود ، باديه عشق ، جهان عشق ، و عقبات اين گذرگاه فانى را نيز گويند .

عطار گويد :

مرار باديه در پيش ، بيش هست و هنوز * تو همچنان ز شراب غرور مانده و مست

جهان پليست از آن سو ، رود بهر ساعت * پديد آيد ازين پل هزار جاى شكست

به پل برون نشوى ، تا چنين بود كارت * برو بجه ، كه چنين پل كجاست جاى نشست

در باديه عشق چه نقصان چه كمالست * چون من دو جهان خلق اگر هست و اگر نيست

باذروز

- ( از اصطلاحات گاه‌شناسى است . ) و روز 22 ديماه را گويند در اين روز بعضى از مردمان بلاد را رسومى بوده است در حد اعياد مهم .

( از آثار الباقيه ص 228 )

بارِ امانَت

- ( اصطلاح عرفانى ) مراد امانت تكليف و عهد و پيمان الهى است كه فرمود « أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ » .

عطار گويد :

بر سماوات و ارض و ما فى البين * قد عرضنا الامانة فابين

ليس فى الكون كائنا ما كان * كافل حملها سوى الانسان

غير انسان كسش نكرد قبول * زانكه انسان ظلوم بود و جهول

ظلم او آنكه هستى خود را * ساخت فانى بقاى سرمد را

جهل او آنكه غير جز حق بود * صورت آن ز لوح دل بزدود

نيك ظلمى كه عين معدلتست * نغز جهلى كه مغز معرفت است

جامى گويد :

هيچ موجود نيست در عالم * كه شناسد حقيقت آدم

داند آدم حقيقت همه چيز * عين حق را حقيقت همه نيز

بيند آن عين را به چشم عيان * گشته ظاهر به صورت اعيان

غير ازو در جهان نبيند هيچ * آشكار و نهان نبيند هيچ

ليكن اين دوستى نه آسانست * بلكه خاص خواص انسانست

جانب آن اشارتيست نهفت * آن امانت كه حضرت حق گفت