فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٠٧
انَا انْتَ وَ انْتَ انَا
يكى حرف و ديگرى اسم و آن اسميه بر دو وجه است يكى ضمير متكلم بجاى « انا » در لهجهء و قولى كه گويد « ان فعلت » بجاى « انا فعلت » و ديگر ضمير مخاطب است بنا بر قولى در « انت انتما و انتم » كه تا حرف خطاب باشد . و ان حرفى بر چهار وجه است 1 - ان مصدريه كه ناصب فعل مضارع است مانند أَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ كه ما بعد خود را بتأويل مصدر برد تا فاعل باشد يا جز آن 2 - ان مخففه از مثقله كه بعد از افعال يقين واقع شود مانند « أَ فَلا يَرَوْنَ أَلَّا يَرْجِعُ إِلَيْهِمْ قَوْلًا » و « عَلِمَ أَنْ سَيَكُونُ مِنْكُمْ مَرْضى » 3 - ان مفسره كه بمنزلهء « اى » است مانند « فَأَوْحَيْنا إِلَيْهِ أَنِ اصْنَعِ الْفُلْكَ » 4 - ان زائده كه در چهار مورد به كار برده مىشود 1 - بعد از لما توقيتيه مانند « وَ لَمَّا أَنْ جاءَتْ رُسُلُنا لُوطاً سِيءَ بِهِمْ » 2 - بعد از لو و فعل قسم مانند « فاقسم لو ان التقينا » « اما و اللّه ان لو كنت حرا » 3 - بين كاف و مجرور آن مانند « كان ظبية » 4 - بعد اذا مانند « فامهله حتى اذا كان » ( از مغنى ص 12 ) .
انْ
انْ
- ان بكسر همزه و تخفيف نون در زبان عرب بر چهار وجه است 1 - ان شرطية مانند « إِنْ يَنْتَهُوا يُغْفَرْ لَهُمْ » و « إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوها » 2 - ان نافيه مانند « إِنِ الْكافِرُونَ إِلَّا فِي غُرُورٍ » و « إِنْ أُمَّهاتُهُمْ إِلَّا اللَّائِي » 3 - ان مخففه از مثقله كه بر جمله اسميه و فعليه داخل مىشود مانند « وَ إِنَّ كُلًّا لَمَّا لَيُوَفِّيَنَّهُمْ » و « إِنْ كُلُّ ذلِكَ لَمَّا مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا » 4 - ان زائده مانند « ما ان اتيت بشىء انت تكرهه » و اغلب بعد از ما نافيه زائده واقع مىشود .
( از مغنى ص 10 )
انَّ
انَّ
- ان بفتح همزه و تشديد نون در زبان عرب بر دو وجه است 1 - حرف تأكيد كه از حروف مشبهة بالفعل است و نصب باسم و رفع به خبر دهد مانند « ان زيدا قائم » 2 - لغتى است در لعل مانند « ائت السوق انّك تشترى لنا شيئا » و « ما يُشْعِرُكُمْ أَنَّها إِذا جاءَتْ لا يُؤْمِنُونَ » ( از مغنى ص 19 ) .
انّ
انّ
- ان بكسر همزه و تشديد نون در زبان عرب بر دو وجه است 1 - حرف تأكيد و يكى از حروف مشبهة بالفعل است مانند ان مشدده و نصب باسم و رفع به خبر دهد 2 - حرف جواب بمعنى نعم مانند « لعن اللّه ناقة حملتنى اليك ان و راكبها » و معانى ديگر رجوع شود به ( مغنى ص 18 ) .
انَا بلا انَا و نَحْنُ بلا نَحْنُ
انَا بلا انَا و نَحْنُ بلا نَحْنُ
- ( اصطلاح عرفانى ) مقصود از اين عبارت تخليهء عبد است از افعال خود و فناء ذاتى است يعنى متجلى گشتم از ديدن خود و كون در محو انانيت افتادند و از انانيت حق خبر دادند ( شطحيات ص 615 )
انَا انْتَ وَ انْتَ انَا
انَا انْتَ وَ انْتَ انَا
- ( اصطلاح عرفانى ) معناى اين عبارت فناء عاشق است در معشوق بطورى كه غير معشوق نه بيند حتى نفس خود را ( لمع ص 360 ) .
خواجه گويد اين حرف اشارت جمع است نه مناسب هر سمع است ، اسماع ظاهر طاقت اين استماع ندارند و ابصار