فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٨٤

اماء

بمعنى فى مانند « فلا تتركننى بالوعيد كاننى الى الناس مطلى به القار اجرت » اى فى الناس 7 - ابتدا 8 - مرادف عند مانند « ام لا سبيل الى الشباب » 9 - توكيد كه الى زائده باشد و معانى ديگر رجوع شود به ( مغنى اللبيب ص 39 ) .

امْ

امْ

- ( اصطلاح ادبى ) كلمهء ام در عربى بر چند معنى آمده است 1 - ام متصله و آن بر دو نوع است يا بر او همزهء تسويه مقدم شود مانند سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْ أَمْ لَمْ تَسْتَغْفِرْ و سَواءٌ عَلَيْنا أَ جَزِعْنا أَمْ صَبَرْنا يا همزه غير تسويه مانند « ا زيد فى الدار ام عمرو » در هر دو صورت « ام » را متصله و معادله گويند 2 - ام منقطعه كه سه نوعست يكى مسبوق به خبر است مانند تَنْزِيلُ الْكِتابِ لا رَيْبَ فِيهِ مِنْ رَبِّ الْعالَمِينَ ، أَمْ يَقُولُونَ افْتَراهُ و دوم مسبوق باشد به همزه غير استفهام مانند أَ لَهُمْ أَرْجُلٌ يَمْشُونَ بِها أَمْ لَهُمْ أَيْدٍ يَبْطِشُونَ بِها كه همزه انكارى است و بمنزلهء نفى است و سوم مسبوق باستفهام غير همزه باشد مانند هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمى وَ الْبَصِيرُ أَمْ هَلْ تَسْتَوِي الظُّلُماتُ وَ النُّورُ 3 - ام زائده مانند « أَ فَلا تُبْصِرُونَ أَمْ أَنَا خَيْرٌ » كه ام زائد است 4 - ام تعريف بنا بر قولى در لغت بنى طى ( از مغنى ص 20 - كشاف ج 1 ص 100 - سيوطى ص 172 )

امّا

امّا

- ( اصطلاح ادبى ) اما بكسر همزه و تشديد ميم در زبان عرب داراى چند معنى است 1 - شك و ترديد مانند « جاءني امّا زيد و امّا عمرو » كه ترديد دارد ، زيد آمده است يا عمرو 2 - ابهام مانند « وَ - آخَرُونَ مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ إِمَّا يُعَذِّبُهُمْ وَ إِمَّا يَتُوبُ عَلَيْهِمْ » كه معلوم نيست كه خداى آنها را كه اميدوار به رحمت اويند و گناه كنند عذاب كند يا رحمت 3 - تخيير مانند « إِمَّا أَنْ تُعَذِّبَ وَ إِمَّا أَنْ تَتَّخِذَ فِيهِمْ حُسْناً » يعنى در عذاب و عفو هر دو مخيرى و « إِمَّا أَنْ تُلْقِيَ وَ إِمَّا أَنْ نَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَلْقى » كه حضرت موسى گويد يا تو اول ابزار و وسائل كارت را رها كن يا من عصايم را رها ميكنم . 4 - اباحه مانند « تعلم امّا فقها و اما نحوا » 5 - تفصيل مانند « إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبِيلَ إِمَّا شاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً » ( از مغنى ص 31 ) و اماى دوم حتما عاطفه است .

امّا

امّا

- ( اصطلاح ادبى ) اما بفتح همزه و تشديد ميم بر چند وجه است : 1 - حرف شرط است مانند فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَ أَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا - فَيَقُولُونَ 2 - تفصيل حال مانند أَمَّا السَّفِينَةُ فَكانَتْ لِمَساكِينَ « وَ أَمَّا الْغُلامُ - وَ أَمَّا الْجِدارُ » 3 - توكيد مانند « اما زيد فذاهب » رجوع شود به ( مغنى ص 28 - 30 )

اما

اما

- ( اصطلاح ادبى ) اما بفتح همزه و تخفيف ميم بر دو وجه است 1 - حرف استفتاح بمنزله « الا » كه اكثر قبل از قسم واقع مىشود مانند « اما و الذى ابكى و اضحك و الذى امات و احيى و الذى امره الامر » 2 - بمعنى حقا ( رجوع شود به مغنى ص 28 )

اماء

اماء

- ( اصطلاح فقهى ) بكسر همز جمع امه است يعنى كنيزان رجوع به عتق شود و رجوع به شرح لمعه ( ج 2 ص 85