ترجمه و شرح موضوعى نهج البلاغة پيرامون رستاخيز و وظيفه بندگي ( فارسى ) — الصفحة ٣٨

دورى از فتنه و فساد

هشيارى از شراب ندارد .

و استيقظ من غفلتك ؛ از غفلتت بيدار شو . كه غافل ، مانند انسان خواب است .

و اختصر من عجلتك ؛ و از شتابت بكاه . اختصر ؛ يعنى كم كن .

و انعم الفكر في ما جاءك على لسان النّبيّ الامّيّ صلّى اللّه عليه و آله ممّا لا بدّ و لا محيص عنه ؛ در آن‌چه بر زبان پيامبر امّى صلّى اللّه عليه و آله به تو رسيده كه راه فرار و گريزى از آن نيست نيك بينديش » ؛ نعم الشىء - بالضم - نعومة ؛ يعنى نرم و نازك گرديد .

شايد مقصود امام عليه السّلام مطالبى باشد كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله دربارهء اهل جمل فرموده ، از پيمان‌شكنى آنان ، و از حديث كلاب « حوأب » و از قتال ظالمانهء زبير با آن حضرت عليه السّلام .

و خالف من خالف ذلك إلى غيره و دعه و ما رضي لنفسه ؛ با آن‌كس كه با فرمودهء پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله مخالفت نموده و به ديگرى روى آورده مخالفت كن ، و او را به آن‌چه به آن دل‌خوش است واگذار ؛ از مخالفت او با گفتار رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و عدم مبالات و پرواى او از اين مخالفت .

وضع فخرك و احطط كبرك ؛ ناز و كبر را از خود دور كن ؛ زيرا فخر و كبر دو خصلت پست و تباه‌كننده‌اند ، و مردم همه ، فرزندان آدمند ، و آدم از خاك .

و اذكر قدرك ؛ منزلت خود را به ياد بياور . اين‌گونه در نسخهء مصرى آمده ، و لكن صحيح « و اذكر قبرك » است ، چنان‌كه در ساير نسخ آمده ، به دليل جملهء بعد .

فإنّ عليه ممرّك ؛ همانا كه گذرگاه تو ( به سوى جهان آخرت ) بر قبر تو خواهد بود ؛ زيرا گذرگاه انسان بر قبرش است نه بر قدر و منزلتش .

و كما تدين تدان ؛ آن‌گونه كه به ديگران جزا مىدهى به تو جزا مىدهند . اين جمله مانند مثل است ، و شاعر گفته : دنّاهم كما دانوا ؛ به آنان پاداش داديم آن‌گونه كه پاداش دادند . در صحاح آورده : كما تدين تدان ؛ يعنى آن‌گونه كه به ديگران جزا مىدهى جزا داده مىشوى ، و قول خداى تعالى : . . . أَ إِنَّا لَمَدِينُونَ ؛ « 1 » يعنى جزا داده شده و محاسب . و به همين معناست « ديّان ؛ پاداش‌دهنده » كه از صفات خداست .

( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 109 .