ترجمه و شرح موضوعى نهج البلاغة پيرامون رستاخيز و وظيفه بندگي ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٧
بحث ادبى
گرديد پس گويى وى را براى انجام دادن اين هدف از دريا گرفته‌اند .
و مانند اين جمله : لدوا للموت و ابنوا للخراب ؛ فرزند بياوريد براى مردن و بسازيد براى ويرانى .
و لقد كاشفتك العظات ؛ دنيا پندهاى زيادى را براى تو آشكار نموده است .
خداى تعالى مىفرمايد : وَ لَقَدْ أَهْلَكْنا أَشْياعَكُمْ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ ؛ « 1 »
و ما بسيار از پيشينيان امثال شما كافران را هلاك كرديم آيا كسى از آن پند و عبرت گيرد ؟
بحث ادبى
بحث ادبى
« حد » آورده : « عظات ؛ پندها » ، منصوب است به نزع خافض ؛ يعنى كاشفتك بالعظات ، و روايت شده « عظات » - به رفع - بنابر فاعليت ، و نيز روايت شده « كاشفتك العظاء » « 2 » - با همزه .
مؤلف : بلكه صحيح نصب عظات است بر مفعوليت ؛ زيرا در فقرهء بعد آمده :
و آذنتك ؛ يعنى دنيا به تو اعلام نموده است و اين‌جا نيز معنى چنين مىشود كه دنيا به زبان حال و مواعظ عملى خود ، كه برتر از زبانى است ، او را پند داده است ؛ چرا كه در گفتار زبانى دروغ راه داشته ؛ ولى در مواعظ عملى چنين نيست .
در صحاح آمده : كاشفه بالعداوة ؛ يعنى با او آشكارا دشمنى كرد .
و آذنتك على سواء ؛ و تو را به عدل و برابرى آگاه ساخته است .
اصل در اين تعبير گفتار خداى تعالى است : فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ آذَنْتُكُمْ عَلى سَواءٍ . . . « 3 » ؛
و چنانچه كافران از حق روگردانيدند به آنان بگو من شما را آگاه كردم .
در صحاح گويد : آذنته ؛ يعنى به گوش او رساندم . و آذنتك بالشيء ؛ يعنى آن چيز را به تو اعلام نمودم . و سواء به‌معناى ( عدل ) است . خداى تعالى فرموده : . . . فَانْبِذْ إِلَيْهِمْ
( 1 ) . قمر ( 54 ) آيهء 51 . ( 2 ) . شرح ابن ابى الحديد ، ج 11 ، ص 240 . ( 3 ) . انبياء ( 21 ) آيهء 109 .