ترجمه و شرح موضوعى نهج البلاغة پيرامون رستاخيز و وظيفه بندگي ( فارسى ) — الصفحة ١٩٥
ترجمهء خطبه
ماندگار توشه بردار ، براى سفر آخرت مهيا و برق نجات‌بخش را نظاره‌گر باش و بر مركب‌هاى تندرو بار سفر بربند . »
و من كلام له عليه السّلام قاله عند تلاوته : يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ ما غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ ؛ از سخنان امام عليه السّلام است كه به هنگام تلاوت آيهء شريفه « اى انسان ! چه باعث شد كه به خداى كريم بزرگوار خود مغرور گشتى » ايراد فرموده است .
اين آيهء 6 از سورهء انفطار است و بعد از آن چنين است : الَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّاكَ فَعَدَلَكَ * فِي أَيِّ صُورَةٍ ما شاءَ رَكَّبَكَ ؛
آن خدايى كه تو را از عدم به وجود آورد ، به‌صورتى تمام و كامل بياراست و به اعتدال برگزيد . و حال آن‌كه به هرصورتىكه مىخواست مىتوانست خلق كند .
« حد » آورده : ممكن است در اين‌جا كسى بگويد اگر در آيهء مذكور به جاى « بربك الكريم » ، « بربك العزيز » و يا « بربك المنتقم » مىفرمود بهتر بود ؛ زيرا انسان مورد عتاب و مؤاخذه مىتواند در پاسخ بگويد : غرّني كرمك ؛ بخشش تو مرا به غرور واداشت ، و يا اوصاف جميله‌اى كه خود را به آنها ستوده‌اى .
جواب اين است كه گويى مجموع صفات حق در يك صفت قرار گرفته كه در اين آيهء شريفه آمده است : الَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّاكَ . . . ؛ خداى كريمى كه تو را آفريد و به‌صورتى تمام و كامل بياراست و به اعتدال برگزيد ، و حال آن‌كه به هرصورت كه مىخواست مىتوانست تو را بيافريند ، و مفهوم اين كلام اين است كه اى انسان ! چه‌چيز تو را نسبت به خداوندى كه قادر است تو را به هرصورت و تركيب كه بخواهد درآورد مطمئن نموده از اين‌كه تو را به صورت ميمون و خوك و يا ساير بهايم مسخ نمايد ، و معناى « كريم » در آيه بخشندهء صورت به مادّه است .
بنابراين خدائى كه داراى چنين توان و اقتدارى است شايستهء ترسيدن است ؛ ترس از اين‌كه انسان را به صورت غير آدمى مبدّل سازد .
شيخ طوسى رحمه اللّه در تبيان آورده : جملهء « يا أيها الإنسان » خطاب به عموم مكلفين است ، خداى تعالى به يكايك آنان مىفرمايد : ما غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ ؛ يعنى چه‌چيز