نخستينها ( فارسى ) — الصفحة ٤٥١
فصل چهاردهم : فرقه‌ها ، كيش‌ها آيين‌ها ، نحله‌ها و انساب
به گفته‌ى جوهرى ، عتيره گوسفندى بود كه آن را در ماه رجب براى خدايان خويش قربانى مىكردند . گويا در روزگار جاهليت مردم نذر مىكردند كه اگر فلان چيزى را كه دوست دارند ، به دست آورند ، از ميان گوسفندان خود قربانى كنند و هر گاه نذر ايشان واجب مىشد و به تنگدستى مىافتادند ، به جاى گوسفند ، آهويى را شكار مىكردند و سر مىبريدند . حارث بن حلزه يشكرى در شعر خود ، به همين نكته اشاره دارد كه مىگويد :
عنتاً باطلًا و ظلماً كما تع - * - تر عن حجرة الربيض الظباء
« گناهى باطل و ستمكارانه ؛ آن گونه كه به جاى گله‌اى گوسفند ، آهويى را قربانى كنى . » « 1 »
طبرى در شمار نياكان عرب از فردى به نام ابن شوحا ياد مىكند كه همان سعد رجب است و همو باشد كه سنت رجبيه را براى عرب‌ها قرار داد .
گويم ظاهراً منظور وى از رجبيه ، عمره‌ى رجبيه است .
نجاشى در عنوان احمد بن محمد بن عيسى اشعرى : اولين فرد از ميان پدران وى كه در قم سكنى گزيد ، سعد بن مالك بن احوص بود . « 2 »
طبرى : در سال دهم وَبر بن يُحنّس تا ابناء يمن رهسپار شد و آنان را به اسلام فرا خواند . نخست بار نزد دختران نعمان بن بزرج رفت و جملگى اسلام آوردند . سپس نزد فيروز ديلمى كس فرستاد و او نيز اسلام بياورد . آن‌گاه كسانى را نزد مركبود و فرزندش عطاء ، و وهب بن منبه گسيل داشت . اولين كسانى كه در صنعاء قرآن را گرد آوردند ، عطاء بن مركبود و وهب بن منبه بودند . « 3 »
افوه اودى گويد :
ملكنا ملك لقاح اول * و ابونا من بنىاود خيار
« سرزمين ما خاك كسانى است كه هرگز تن به فرمانبرى پادشاهان نداده‌اند ؛ و پدر
( 1 ) . صحاح اللغة 3 / 300 ( 2 ) . رجال النجاشى 81 ( 3 ) . تاريخ الامم و الملوك 3 / 158 .