نخستينها ( فارسى ) — الصفحة ٤١٦
فصل سيزدهم : خوىها و رفتارها
كه در تورات آمده ، مردم را از اولين روز هفته كه خداوند جهان را در آن روز آفريده است ، آگاهانيده‌اند و سپس در ميان ديگران گسترش يافته است . « 1 »
امام على ( ع ) : نخستين پاداش بردبار از بردبارىاش اين است كه مردم در برابر نادان ، ياور او باشند . « 2 »
طبرى : اولين كسى كه در خراسان سياه‌جامه پوشيد اسيد بن عبدالله در نسا بود كه ندا در داد : يا محمد ! يا منصور ! و مقاتل بن حكيم و ابن‌غزوان با او سياه به تن كردند و ابيورديان و مردم مرورود و روستاهاى مرو سياه‌جامه پوشيدند . « 3 »
جرجانى : عبدالملك بن صالح عباسى اولين كسى بود كه كينه را ستود و براى خوبى آن استدلال كرد . روزى يحيى برمكى را بر كارى سرزنش كرد و يحيى او را گفت : تو را به خدا پناه مىدهم كه بر اسب چموش كينه بنشينى !
پس از وى ، ابن‌رومى نيز كينه را چنين ستود :
و ما الحقد الا توأم الشكر فى الفتى * و بعض السجايا ينتسبن الى بعض
« در آيين جوانمردى كينه همزاد شكر است و بدين سان ، برخى از خوىها را با برخى ديگر پيوند باشد . » « 4 »
همو : در ستايش خودكامگى و وانهادن رايزنى نيز شعر سعد بن نائب مازنى را آورده‌اند كه گفته است :
اذا همّ امضى بين عينيه عزمه * و نكّب عن ذكر العواقب جانبا
و لم‌يستشر فى رأيه غير نفسه * و لم‌يرض الا قائم السيف صاحبا
« اگر كمر همت به كارى ببندد ، برق اراده در چشمان موج مىزند و ياد فرجام را به كنارى مىنهد و انديشه‌اش را جز با خويشتن با كسى به شور نمىگذارد و جز
( 1 ) . بنگريد به : الآثار الباقية عن القرون الخالية 57 ( 2 ) . نهج البلاغه حكمت 206 ( 3 ) . تاريخ الامم و الملوك 7 / 369 ( 4 ) . كنايات الادباء 220 .