نخستينها ( فارسى ) — الصفحة ٣٣٣
فصل هشتم : ادبيات و علوم
داد ، مردانشان را عبرانيون و زنانشان را عبرانيات خواندند . « 1 »
در الروضة البهية آمده است : الفيه « 2 » اولين كتابى است كه شهيد اول تأليف كرده و لمعه « 3 » آخرين نوشته‌ى او است .
ثعالبى : به گمانم اولين كسى كه اين استعاره‌ى نمكين را در گفتار خود آورده ، ابوالعلاء سروى است كه گفته :
و غرّدت خطباء الطير ساجعة * على منابر من ورد و من آس
« پرندگان سخنور بر منبرهايى از گل و بوته آواز هماهنگ سر دادند » .
منظور وى از « خطباء الطير » فاخته‌ها و قنارىها و جيرجيرك‌ها و بلبلان و ديگر پرنده‌ها حشره‌هاى آوازه‌خوان است .
گويم : وقتى آن‌ها را خطيب خوانده ، بايد منبرشان هم شاخ و برگ درختان باشد . « 4 »
ابن‌بطريق : يكى از گونه‌هاى شگفت شعر ، قواديسى است كه چون برخى از قافيه‌هايش زير و زبر مىشود و از آن رو كه شبيه چين و شكن سطل‌هاى چرمى است ، آن را چنين ناميده‌اند .
اولين بار كه آن را از كسى شنيدم ، سروده‌ى طلحة بن عبدالله عونى « 5 » بود كه گفت :
كم للدمى الابكار بال - * - جنتين من منازل
بمهجتى للوجد من * تذكارها منازل
معاهد رعيلها * مثعنجر الهواطل
لمّا نأى ساكنها * فادمعى هواطل
( 1 ) . معجم البلدان 4 / 78 ( 2 ) . مقصود كتاب الالفية فى فقه الصلاة است . ( 3 ) . مقصود كتاب اللمعة الدمشقية مىباشد كه شهيد ثانى به شرح آن پرداخته است . ( 4 ) . ثمارالقلوب فى المضاف و المنسوب 447 ( 5 ) . از شاعران نامور سده‌ى چهارم هجرى است كه ابن شهرآشوب و علامه امينى سروده‌هاى وى در وصف اهل بيت : را در كتاب‌هاى خود آورده‌اند . بنگريد به : الغدير فى الكتاب و السنة 4 / 129 . .