روضة التسليم يا تصورات ( فارسى ) — الصفحة ١٧

تصوّر سوّم در مسألهء لا يصدر عن الواحد الّا الواحد

صادر شود به او تعالى بنه گفته باشم زيرا كه او تعالى را به هيچ چيزى از اشيا علاقه و اتّصالى نباشد به هيچ وجه از وجوه تا چيزى را به او علاقه و اتّصالى نباشد از او صادر نتواند شد ، و چون ما اين علاقه و اتّصالى به او اضافه كنيم بوحدانيّت [ 16 ] او تعالى به نه گفته باشيم ، و اگر گوئيم نشايد كه از او تعالى چيزى صادر شود بخلق به نه گفته باشيم زيرا كه اين اشياى موجودات با اواند و معلومات او ، چون گويم نشايد كه از او تعالى چيزى صادر شود گفته باشم كه اين اشيا نه معلومات اواند و نه موجودات به او ، و به اين يك معنى چون بگويم نشايد كه از او تعالى چيزى صادر شود انكار مجازى و اضافه كرده باشم و به آن يكى چون گويم شايد كه از او تعالى چيزى صادر شود انكار عين حقيقت ، و اگر گويم بوجهى شايد و بوجهى نشايد دو وجهى گفته باشم و دو وجهى كثرت باشد ، پس كثرت بذات او تعالى حواله كرده باشم ، و آن كس كه ذات او متكثّر باشد خلق باشد نه خداى ، و آنان كه ميگويند صدور واحد و كثير از او تعالى است امّا از آن واحد بذات و آن كثير بعرض ، اگر آن واحد كه صدور او از او تعالى بذات است هم ( او تعالى ) از او تعالى بچه معنى صادر شده است ، و اگر نه او تعالى است لامحاله اين نه او بىصفت و صورتى باشد خارج او تعالى ، و اين هم كثير باشد نه واحد ، پس به آن آيد كه من قال فيه فهو جاهل و من سكت عنه فهو غافل و من ظنّ أنّه و اصل فليس له حاصل و كلّ ما ميّزتموه بأوهامكم فى ادنى معاينة مصروف عنه مردود اليكم مصنوع و مخلوق مثلكم ، يعنى هر كه درو سخن گويد جاهل است ، هر كه نگويد ازو غافل است و هر كه پندارد كه به او رسيد آن پنداشتن بىحاصل است ، و هر چه شما در آن باوهام خويش تمييز او كنيد اگر چه در دقيقترين معانى باشد ازو باز