تنسوخ نامه ايلخانى ( فارسى ) — الصفحة ٢٠

فصل سوم در كيفيّت تحجّر جواهر معدنى

فصل سوم در كيفيّت تحجّر جواهر معدنى

فصل سوم در كيفيّت تحجّر جواهر معدنى

چون حرارت مائى مستولى شود بر اجرام ارضى كه با مائى آميخته باشد ، و مخمّر شده كه آن را گل خوانند ، حرارت طبيعى مثل حرارت شعاع آفتاب ، يا حرارتى غير طبيعى چون مجاورت جام « 1 » گرم ، يا حرارتى صناعى چنان كه گل را در آتش نهند ، و آتش متواتر مىافروزند ، تا در آن گل رطوبت نماند ، و يبوست بر وى غالب گردد ، سفال « 2 » گردد . و چون تأثير حرارت بافراط باشد رطوبت را نشف كند ، تا صلب گردد ، و مانند سنگ شود « 3 » . و اگر با تخمير آن گل اجزاء هوائى آميخته بود ، آن سنگى باشد رخو بر مقدار آميختگى اجزاء هوائى . و اگر تخمير آن را بيشتر انضمامى بود ، و خالى باشد از تخلخل ، و اجزاء آن كمتر باشد ، آن سنگ « 4 » در غايت صلابت باشد

( 1 ) - م ، ن ، ج : حام ( 2 ) - ع : و سفال ( 3 ) - كلمه « شود » در م ، ج : نيست ( 4 ) - ن ، ج : آن سنگ در سنگ .