تنسوخ نامه ايلخانى ( فارسى ) — الصفحة ١٩٧

فصل « 1 » در معرفت احجارى « 2 » كه مناسبتى با شرف جواهر دارد « 3 »

بود . چون زر و نقره كه از آن [ نقود ] ساخته‌اند ، بحسب عادات « 1 » هر ديارى . و خلق به آن بيع و شرى مىكنند .

و بعضى آنست كه زر و زيور و زينت پادشاهان و اشراف از آن سازند ، چون ياقوت و مرواريد ، و لعل ، و زمرّد ، و فيروزه .

و بعضى آنست كه سبب اصلاح غذاهاى انسان است ، چون املاح .

و بعضى آنست كه سبب دفع امراض انسان « 2 » است ، چون توتيا و حجر ارمنى و مرقشيثا كه در ايشان تفريحى است « 3 » .

و بعضى آنست كه از او بمشاركت و مصادمت بآهن و فولاد آتش حاصل مىكند ، كه بدان انتفاعات نامتناهى ( مىگيرند ) .

و بعضى بدان « 4 » اجسام صلب مىگردانند « 5 » . چون سيماب .

و بعضى اجسام صلب را باعانت آتش سيّال مىگردانند . چون بوره و قلى .

و بعضى چون ميان دو جسم از فلزّات ازدواجى افتد ، بواسطهء [ ازدواج ] ، احداث لونى مىكند خارج هر دو جسم از جملهء فلزّات ، چون توتيا و مغنيسيا ، و مس سوخته ، و اسرب و سپيده .

و بعضى زينت از « 6 » الوان خود مىسازند ، چون گل سرخ ، و زرد و زرنيخ ، و لاجورد ، و زنجار و غير آن .

( و بعضى آنست كه از او ادواتى و غير آن سازند ، چون زجاج 60 و بلّور و يشم و جزع و عقيق . « 7 » )

( 1 ) - ب : عادت ( 2 ) - ب : ايشان ( 3 ) - ب : كه درو تفريحى هست ( 4 ) - ب : بدين ( 5 ) - ب : مىگرداند ( 6 ) - ب : زينت آن را ( 7 ) - تنها در ب است .