ادب حضور ( فلاح السائل ) ( فارسى ) — الصفحة ٧٧

احساس ذلّت در پيشگاه حضرت حقّ

فصل ششم شرايط استجابت دعا از ديدگاه عقل

فصل ششم شرايط استجابت دعا از ديدگاه عقل

احساس ذلّت در پيشگاه حضرت حقّ

احساس ذلّت در پيشگاه حضرت حقّ

شايسته است دعاكننده در حال دعا توجّه داشته باشد كه وى مملوك خداوندگار توانا و قاهرى است كه بر او آگاهى و اشراف دارد ، و اينكه بنده هيچ گاه بىنياز از مولايش نبوده و هيچ زمانى نيست كه خواسته‌اى از او نداشته باشد . و نيز توجّه داشته باشد كه خداوند - جلّ جلاله - كه مالك همه چيز اوست ، داراى بزرگترين جلالت و بزرگى و شكوه و والايى است ، و وى كه بندهء اوست ، در پست‌ترين مرتبهء فرومايگى و پستى و كاستى قرار دارد ، و اصل و خاستگاهش به ترتيب مراحل آفرينش از خاك و گل ، و گل سياه بدبوى متغيّر ، و آب پست است ، و دستش از ناحيهء زندگانى و وجود و تندرستى و تدبير اصول سعادتمندى در دنيا و آخرتش ، خالى است .

پس اگر بنده با وجود اين خصوصيّتها ، با مولايى كه همواره به او نيكى نموده ، و توانا و قاهر است و بر او آگاهى و اشراف دارد ، مخالفت نموده و اين مخالفت را به آن خاستگاه ناتوان و آسيب پذير و پست و نكوهيده‌اش بيافزايد ، و جلالت و اقبال و توجّه خدا به خود را كوچك بشمارد ، و در كردار و گفتارش با او ستيز كند ، و نظرش بر خلاف نظر او - كه در تمام حالات به صلاح بنده است - باشد ؛ در اين حال بايد هنگام دعا و مناجات بسان بنده‌اى باشد كه خيانتى از او سر زده و با حالت ذلّت در پيشگاه مولاى خويش ايستاده ، و نيز همانند شخص فرومايه‌اى باشد كه با