ادب حضور ( فلاح السائل ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٦٧
روايت منقول از ابن عبّاس رضوان اللَّه عليه
عطا مىگويد : من [ و ابو العالية ] و سعيد بن جبير و عكرمة ، در طائف نزد ابن عبّاس بوديم كه مؤذّن آمد و گفت :
« اللَّه أكبر ، اللَّه أكبر »
و نام مؤذّن قثم بن عبد الرّحمن ثقفى بود .
عطا مىگويد كه ابن عبّاس گفت : آيا مىدانيد مؤذّن چه مىگويد : ابو العالية از او درخواست كرد و گفت كه ما را از تفسير آن آگاه نما .
ابن عبّاس گفت : وقتى مؤذّن مىگويد :
« اللَّه أكبر ، اللَّه أكبر »
در واقع مىگويد : اى كسانى كه به زمين [ و تعلّقات عالم خاكى ] سرگرم هستيد ، نماز واجب شد ، پس خود را براى انجام آن آسوده و فارغ كنيد .
هنگامى كه مىگويد :
« أشهد أن لا إله إلّا اللَّه »
در واقع مىگويد : روز قيامت به پا خواهد شد ، و تمام آنچه در آسمانها و زمين است به نفع من گواهى خواهند داد كه در هر روز پنج بار شما را آگاه نمودم .
وقتى مىگويد :
« أشهد أنّ محمّدا رسول اللَّه »
در حقيقت مىگويد : روز قيامت بر پا خواهد شد و حضرت محمّد صلّى اللَّه عليه و آله به نفع من بر شما گواهى خواهد داد كه من در هر روز پنج بار شما را از اين مطلب با خبر نمودم ، و حجّت و دليل من در نزد خدا موجّه و پا بر جاست .
هنگامى كه مىگويد :
« حىّ على الصّلاة »
در واقع مىگويد : [ بياييد به سوى نماز ] همان دين استوار و بر پا دارنده « 1 » ، و آن را به پا داريد .
وقتى كه مىگويد :
« حىّ على الفلاح »
، در واقع مىگويد : بياييد به سوى طاعت خداوند ، و بهرهء خويشتن را از رحمت خداوند ، يعنى نماز جماعت بگيريد .
وقتى بنده مىگويد :
« اللَّه أكبر »
در واقع مىگويد : بجا آوردن اعمال ديگر غير از نماز حرام گرديد .
و هنگامى كه مىگويد :
« لا إله إلّا اللَّه »
در حقيقت مىگويد : امانت آسمانها و
( 1 ) يعنى تأمين‌كنندهء مصالح دنيوى و اخروى و معنوى همه انسانها .