منتخب اللطائف ( فارسى ) — الصفحة ٦٥١
نرگسى
اى چشم نسيمى را از روى تو بينايى * آن را كه تو منظورى ، غير از تو كه را بيند ؟ « 1 »
نجم الدّين رياضىدان
نجم الدّين رياضىدان
شيخ نجم الدّين رياضىدان در آن روزگار بود . منه :
بتى كه بر دل من جز ستم نمىخواهد * مرا نمىكشد و زنده هم نمىخواهد
ندايى
ندايى
حافظ ندايى ، در همان عصر بود . « 2 » منه :
چون ندايى فارغم از شيوهء ارباب عقل * تابع عشق و جنونم ، تا چه فرمايد مرا
نرگسى
نرگسى
ملّا نرگسى ، معاصر امير عليشير و هاتفى و غيرهماست . بعضى او را هروى و بعضى قزوينى و جمعى ابهرى و امير عليشير سمرقندى داند و اللّه اعلم بحقيقة الحال . « 3 » القصّه اوستاد نيكوست . از اوست :
بر دار شهادت گذاشته . بعضى گويند در حلب شهيد شد و بعضى مرقدش را در خارج زرقان شيراز مىدانند . ديوانش از سه هزار بيت متجاوز است . دهخدا : از سادات شيراز و از شاعران قرن نهم هجرى است . از اوست : ماه نو چون ديدم ، ابروى توام آمد به ياد * گل نظر كردم ، گل روى توام آمد به ياد وصف باغ خلد مىكردند بزم زاهدان * جنّت‌آباد سر كوى توام آمد به ياد * باطن صافى ندارد صوفى پشمينه‌پوش * دست زن در دامن دردىكشان جرعه‌نوش چند مىگويى بپوش از روى خوبان ديده را * هيچ شرم از روى خوبانت نمىآيد ، خموش زاهدت نام است و دارى در ميان خرقه بت * رو به سوى خود كن ، اى گندم‌نماى جوفروش * گر كنى قبلهء جان روى نگارى بارى * ور برى عمر بسر در غم يارى بارى اى نسيمى ز خدا دولت منصور طلب * عاشق ار كشته شود بر سر دارى بارى ( 1 ) . دو بيت ديگر اين غزل از رياض العارفين : حق‌بين نظرى بايد تا روى مرا بيند * چشمى كه بود خودبين كى نور خدا بيند از مشرق ديدارش آن را كه بود ديده * انوار تجلّى را پيوسته چو ما بيند ( 2 ) . دهخدا : ندايى هروى ، سلطان محمّد معروف به حافظ ، از شعراى قرن نهم هرات و معاصر سلطان حسين ميرزا بايقراست . او راست : كاش دوزد همدمى چاك گريبان مرا * كآتش دل مىنمايد سوز پنهان مرا * ساعتى از گريه چشم تر نياسايد مرا * بس كه مىگريم ز مردم شرم مىآيد مرا دى ز كويش مىگذشتم ديده شد روى رقيب * اين بلا ديگر الهى روى ننمايد مرا ( 3 ) . روز روشن 812 : در سخنوران زمان سلطان حسين ميرزا معدود است . محتسب هرات بود و با ملّا هلالى به مناظره بسر مىبرد و به عمر شصت سالگى در سنهء 938 درگذشت . از اوست : به صد كرشمه چو آن نازنين برون آمد * هزار ناله ز جان حزين برون آمد دلا حذر كن از آن شوخ جنگجو امروز * كه تيغ در كف و چين بر جبين برون آمد در دهخدا آمده كه آهى جغتايى كه معاصر با امير عليشير بوده در ابتدا نرگسى تخلّص مىكرد .