ميزان الملوك والطوائف وصراط المستقيم في سلوك الخلائف ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٦

تمهيد دوم [ مسؤوليت دهقانان ، رئيسان و مزدوران ]

نعم سابقه را ننمايد و از آينده آن مأيوس نگردد و به دل يا زبان انكار و اعتراض بر قضا و قدر خداوند نكند و همه را حكمت و خير بيند و سر رضا و تسليم را پيش آرد و رزق را از خداوند داند و امر دهقنت را اسباب رزق ، و خداوند را مسبّب الاسباب داند و از تغيير دادن اسباب نبايد كه تغيير در او بهم رسد و كمتر از پيرى نباشد .

ز الكى كرد سر برون ز نهفت * كشتك خويش خشك ديد و بگفت

كه هم آن نو و هم آن كهن * رزق بر توست و هرچه خواهى كن

و چون دهقان ، دهقنت را بر اين نحو نمايد و در آب و زمين ديگران تصرف نكند و ظلم به كسى روا ندارد و اوامر و نواهى خداوند را در امور ديگر نيز ، به جاى آورد ، هر لقمه و هر دانه و هر ثمره‌اى كه از مال ، ملك ، كشت و باغ او به آدمى يا به حيوانى يا به مرغى مىرسد ؛ جمله ، در ديوان حسنات او ثبت مىگردد و وسيله تقرب و درجات او مىشود . هرچند كه بفروشد و به عوض آن قيمت بگيرد . چونكه دانسته شد كه خداوند فرموده است كه مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ « 1 » و معنى آن نيز بيان نموده شد كه چون نيت براى آخرت باشد اجر دنيوى ، منافات با اجر اخروى ندارد و هر دو ، به اين كس مىرسد و در حديث است كه هركسى كه طالب آخرت باشد ، مىآيد به سوى او دنيا و آخرت و هركسى كه طالب دنيا باشد فوت مىشود از او دنيا و آخرت .

( 1 ) . شورى : 20