قانون شاهنشاهى ( فارسى ) — الصفحة ١١٠

حواشى و توضيحات

من همى گويم بر او جفّ القلم * زان قلم بس سرنگون گردد علم

( احاديث و قصص مثنوى ، ص 149 )

( 31 ) ص 23 ، س 16 - دل او را ز شمع ايمان نور . . . : ابيات دوم و چهارم از حديقهء سنايى است ( ص 283 ) و دو بيت ديگر يافت نشد .

( 32 ) ص 24 ، س 10 - السّعيد من سعد . . . : ( جامع الصّغير ، ج 2 ، ص 68 ؛ كشف الاسرار ، ج 10 ، ص 126 ؛ اخلاق محتشمى ، ص 404 ) « هركه را كمند عنايت در گردن افتاد ، آن‌جا افتاد و هركه را گردن به سلسلهء قهر بربستند ، آن‌جا بستند « السّعيد من سعد . . . » رقم كفر بر ناصيهء ابليس پيش از وجود او كشيده‌اند كه كان من الكافرين ، داغ لعنت بر جبين او بى او نهادند كه و انّ عليك لعنتى الى يوم الدّين . در ازل حضرت عزّت بدين كلام متكلّم بود . اين واقعه امروزين نبود .

اين رنگ گليم ما به گيلان كردند . . . ( مرصاد العباد ، ص 334 ) نيز ر . ك : الانسان الكامل ، ص 207 .

( 33 ) ص 25 ، س 6 - پيش از من و تو . . . : بيتى است از قصيده‌اى 57 بيتى از سعدى ( چاپ دكتر مصفّا ، ص 681 ) در پند و اندرز با مطلع :

اى نفس اگر به ديدهء تحقيق بنگرى * درويشى اختيار كنى بر توانگرى

( 34 ) ص 25 ، س 13 و 14 - اوّل ما يوضع . . . : جامع الصّغير ، ج 1 ، ص 133 ؛ ترك الاطناب ، ص 105 ؛ تفسير ابو الفتوح رازى ، ج 19 ، ص 348 .

( 35 ) ص 27 ، س 7 - اقتلوا شيوخهم . . . : اقتلوا شيوخ المشركين و استبقوا شرخهم . ( جامع الصّغير ، ج 1 ، ص 198 )

( 36 ) ص 27 ، س 9 و 10 - كلّ مولود . . . : صورت كامل حديث چنين است ، كلّ مولود يولد على الفطرة حتّى يعرب عنه لسانه فأبواه يهوّدانه او ينصّرانه او يمجّسانه ( جامع الصّغير ، ج 2 ، ص 287 ) .

نيز ر . ك : تفسير ابو الفتوح رازى ، ج 12 ، ص 247 .

( 37 ) ص 27 ، س 16 - عاقبت گرگ‌زاده . . . : از سعدى است در گلستان ( ص 62 ) ، ضمن حكايت « طايفهء دزدان عرب بر سر كوهى نشسته بودند . . . » .

( 38 ) ص 28 ، س 5 - تو به قوّت خليفه‌اى . . . : از سنايى است در حديقه ، بيت اوّل در صفحهء 373 و ديگر ابيات در صفحهء 374 آمده است .

( 39 ) ص 28 ، س 17 و 18 - الانسان عبيد الاحسان . . . : در مجمع الامثال ميدانى ( ج 2 ، ص 422 ) به صورت « الناس عبيد الاحسان » آمده است . نيز قس :

خطا گفته است زى من هركه گفته است * كه مردم بندهء مال است و احسان

كه بندهء دانش‌اند اين هردو زيراك * ز بهر دانش آباد است كيهان

( ناصر خسرو ، به نقل از امثال و حكم دهخدا ، ج 1 ، ص 236 )