دستور الوزاره ( فارسى ) — الصفحة ١٩٦
باب پنجم
*
( 82 ) بقضّهم و قضيضهم :
همگى . [ يقال : جاء القوم قضّهم و قضيضهم : اى جميعا ] . المنجد .
* ( 83 ) وَ جَزاءُ . . . :
پاداش بدى ، بدى است همانند آن .
بخشى است از آيه 40 - شورا .
* ( 84 ) طاهر بن الحسين :
- بن مصعب بن رزيق بن ماهان ( م . 207 ق . ) .
سردار مأمون در جنگ با امين . مأمون او را به لقب ذو اليمينين ملقب ساخت . طاهر ، اديب و فصيح و مدبر بود و شعرا را احترام و رعايت مىكرد .
* ( 85 ) اذا اللّه . . . :
آنگاه كه خداوند ترا از خطر و مخافتى كه از آن مىترسى ، محفوظ نداشت ، ديگر نه زره ترا بازدارنده از خطر خواهد بود و نه شمشير برّان .
* ( 86 ) يا نفس . . . :
اى نفس ، اينك جاى گريز و حذر است ، امّا از حمله قضا و قدر كجا مىتوان گريخت ؟
همه كس از آنچه مىترسد يا بدان اميدوار است ، در مظانّ خطر است .
هركس كه آب گوارا و زلال روزگار را چشيده باشد ، ناگزير روزى هم با تيرگيها گلوگير خواهد شد .
اين سه بيت عينا در شرح حال امين ، آنگاه كه طاهر بر او غلبه مىيابد و او اميد از جانش مىبرد در ص 305 « تاريخ الخلفاء » سيوطى ، از زبان وى نقل شده است .
* ( 87 ) و ليس لرحل . . . :
بارى را كه خداوند ، افكنده باشد ، كسى نمىتواند بردارد .
در ص 127 ترجمه تاريخ يمينى بيت بدين صورت آمده :
فليس لرحل حطّه اللّه رافع * و ليس لامر شاءه اللّه دافع
و مصحّح كتاب ( دكتر شعار ) در تعليقات آورده : [ منينى گويد : سرايندهء شعر معلوم نشده است و مطلع آن چنين است :
منازلها بين العقيق بلاقع * لقد لعبت فيها الرياح الزعازع
] . ص 518 ، حال آنكه ثعالبى در « تمثيل و محاضره » بيت را از « كعب بن زهير » نوشته و بدين صورت :
و ليس لمن لم يركب الهول بغية * و ليس لرحل حطّه اللّه حامل .
( ص 8 ) .
* ( 88 ) الليل اخفى . . . :
ر ك به توضيح * ( 36 ) باب چهارم .